Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Con số thực tế lại lớn hơn nhiều

Tổng số TNLÐ chết người ở các doanh nghiệp nhà nước có xu hướng giảm nhưng ngược lại ở doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng từ 20% - 30%. Việc thống kê, khao báo và điều tra TNLÐ là việc làm quan trọng, nhưng các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh thực hiện công tác thống kê báo cáo TNLÐ theo quy định của pháp luật còn rất ít, thường chỉ đạt 10- 25%, có những năm chỉ đạt 5,6%. Ðặc biệt TNLÐ trong các khu nông nghiệp, thuỷ sản, nhất là khu vực tư nhân, công ty TNHH, HTX hầu như chưa được thống kê báo cáo.
Các doanh nghiệp công nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn Hà Nội chứa đựng rất nhiều nguy cơ về tai nạn lao động, chiếm 53,33% tổng số TNLÐ trên địa bàn. Hiện nay, trong số gần 20.000 cơ sở ngoài quốc doanh của Hà Nội, cơ sở sản xuất, nhà xưởng phần lớn là thuê của dân. Các thiết bị sản xuất thiếu đồng bộ, chắp vá, 70% là tận dụng các máy cũ nên độ ồn, rung cao, không đảm bảo độ an toàn cho phép. Một số doanh nghiệp còn sử dụng thiết bị tự tạo rất nguy hiểm cho người lao động và cộng đồng. Theo đánh giá của lãnh đạo Liên đoàn lao động TP Hà Nội: “Tình hình tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp tại các doanh nghiệp ngoài quốc doanh diễn biến phức tạp có chiều hướng tăng, khó kiểm soát.

Hằng năm, trên địa bàn Hà Nội số vụ TNLÐ được điều tra và kết luận chỉ chiếm 15% đến 25% tổng số vụ và bệnh nghề nghiệp thì không thể kiểm soát được”.

Trong 800 ngành nghề nặng nhọc, độc hại nguy hiểm thì ngành công nghiệp chiếm trên 500 và gần 100 nghề đặc biệt độc hại nguy hiểm, những rủi ro mắc các bệnh nghề nghiệp đối với công nhân trong môi trường lao động công nghiệp rất lớn. Trong số 21 bệnh nghề nghiệp được Nhà nước bảo hiểm thì ngành công nghiệp chiếm tới 10 nghề: bệnh bụi phổi Silíc, bụi phổi bông, điếc, nhiễm độc Asen... Theo thống kê của Trung tâm y tế Môi trường lao động công nghiệp, tổng số công nhân tiếp xúc với bụi có nồng độ SiO2 tự do cao trong môi trường lao động chiếm gần 150 ngàn người (35,71%). Trong khi đó, chỉ có gần 2000 người bị bệnh bụi phổi Silíc được cấp sổ bảo hiểm xã hội.

Những bất cập trong quản lý

Cải thiện môi trường lao động nhằm hạn chế thấp nhất số công nhân mắc bệnh nghề nghiệp được đặt ra như một khẩu hiệu nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng thực hiện được.

Ðáng buồn là hiện nay công tác quản lý sức khoẻ cho người lao động tại các cơ sở y tế còn yếu. Trong toàn ngành công nghiệp, lượng người cần được khám lại rất lớn, trong khi đó đội ngũ khám chữa bệnh chuyên sâu chưa đáng là bao. Mặc dù đã có rất nhiều nơi tiến hành tổ chức khám sức khoẻ cho công nhân, nhưng đó chỉ là hình thức đối phó. Nếu khám đầy đủ cho người lao động, kinh phí phải chi từ 150- 200 ngàn đồng/người/lần, thời gian khám từ 5- 7 ngày, tiêu tốn thời gian và không ít tiền của. Có lẽ vì thế nhiều cơ sở, doanh nghiệp “ngại” tổ chức cho công nhân lao động khám sức khoẻ thường xuyên?. Nhưng một phần lỗi cũng từ phía người lao động, phần đông những công nhân làm ở nơi có thu nhập cao lại không muốn đi khám bệnh vì sợ phải chuyển công tác khác; còn công nhân làm việc ở nơi có thu nhập thấp mới “thích” đi khám để về nghỉ chế độ.

Ngay cả Thanh tra Nhà nước về ATLÐ, vệ sinh môi trường còn phân tán, chồng chéo. Tổng số doanh nghiệp và cơ sở có đăng ký sản xuất, kinh doanh là trên 9 vạn với số lao động trong các lĩnh vực kinh tế quốc dân là gần 40 triệu. Nhưng số thanh tra ATLÐ chỉ có khoảng 250 người. Ðây là sự bất cập quá lớn.

Việc quản lý ATLÐ trong các doanh nghiệp Hà Nội cũng có rất nhiều bất cập. Bà Ðỗ Thị Xuân Phương, Phó giám đốc Sở LÐTB&XH Hà Nội cho biết: “Hệ thống tổ chức bộ máy quản lý Nhà nước về ATLÐ chưa tập trung mà phần tán ở nhiều cơ quan, bộ phận. Lực lượng thanh tra viên quá ít so với yêu cầu. Hà Nội có trên 9000 doanh nghiệp, nhưng số thanh tra thì chưa đến 10 người, cả chuyên trách và bán chuyên trách, làm sao có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ được. Thiếu phương tiện kỹ thuật, việc điều tra, khắc phục cũng rất kém hiệu quả”.