Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Tình trạng mất vệ sinh an toàn lao động ở nông thôn đang là thực tế rất đáng lo ngại. Trong khi đó, ngành chức năng hầu như chưa có động thái tích cực nào nhằm kiểm soát, hướng dẫn, nâng cao ý thức của người dân trong việc bảo vệ mình, cũng như bảo vệ môi trường sống.

Một lần, ngang qua cánh đồng Đông Định, huyện Điện Bàn, tôi hết sức ngạc nhiên khi nhìn thấy một bác nông dân dùng tay xé bao thuốc diệt cỏ, cơn gió thoảng qua mang theo luồng bột thuốc trắng đổ ập vào người. Ông chỉ khẽ nghiêng mặt vì không đeo khẩu trang, rồi cuối xuống đổ thuốc vào bình bơm. Dùng tay búng búng vào chiếc bao, một làn bột trắng bốc thẳng lên mặt ông… Và lúc này, trên cánh đồng Đông Định, có đến hàng chục nông dân khác đang phun thuốc diệt cỏ cho mùa vụ đông xuân, tất cả đều không dùng khẩu trang che mặt. Tôi hỏi một bác nông dân : “Phun thuốc mà không đeo khẩu trang, bác không sợ ảnh hưởng đến sức khỏe sao?” . Bác bảo : “Mùa nào chẳng phun thuốc, quen rồi”. Cách mà nhiều nông dân áp dụng mỗi khi phun thuốc là đi theo chiều ngọn gió. Tuy nhiên, họ không hề để ý rằng, những đám ruộng phía trên mình, nhiều người khác cũng đang phun thuốc!

Nhìn xung quanh, bao bì đựng thuốc bảo vệ thực vật nằm rải rác khắp bờ ruộng, trên lối đi, dưới mương nước, ao hồ nhỏ giữa đồng… Hiện nhiều nông dân vẫn xem đó là một loại rác thải thông thường như bao thứ rác thải khác, mà không hề nghĩ đến hậu quả nguy hiểm do tính chất độc hại với môi trường của các bao bì đựng thuốc bảo vệ thực vật. Phía bên kia, một nông dân khác đang súc chiếc bình bơm dưới kênh mương bên chân ruộng, sau khi phun thuốc diệt cỏ xong. Số thuốc thừa trong bình được trút ngay chỗ đôi chân trần ngâm trong nước.

Chẳng riêng gì cánh đồng Đông Định, trên khắp các địa bàn Đại Lộc, Duy Xuyên, Quế Sơn, Thăng Bình… đâu đâu cũng gặp cảnh nông dân vứt và thải vô tội vạ các loại bao bì, thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu ra môi trường thiên nhiên. Tôi hỏi một nông dân về tác hại của thuốc diệt cỏ đối với con người và môi trường, thì nhận được câu trả lời : “Có nghe nói thuốc diệt cỏ rất nhiều độc hại, nhưng độc hại như thế nào thì nông dân chúng tôi làm sao biết được. Chỉ biết, trước mắt, có cỏ gây hại cho mùa màng là phải phun thuốc diệt. Còn nó ảnh hưởng ra sao, chúng tôi chưa thấy”.

Nhiều nông dân chưa ý thức đầy đủ về việc bảo vệ sức khỏe
và môi trường sống khi sử dụng thuốc trừ sâu và các loại máy móc
trên đồng ruộng.

Một thực tế khác là hiện nay, việc sử dụng các loại máy móc trong sản xuất nông nghiệp đang có xu hướng tăng nhanh. Các loại máy này có thể là hàng chính phẩm, hay do các cơ sở cơ khí tư nhân tự thiết kế, sản xuất; hoặc do chính người nông dân tự mày mò chế tạo nên… Đây là nét mới đáng phấn khởi trong sản xuất, tuy nhiên, ở góc độ an toàn vệ sinh lao động và bảo vệ môi trường thì có nhiều vấn đề đáng bàn. Bởi một mặt, hầu như nông dân khi vận hành máy móc đều không sử dụng các dụng cụ bảo hộ lao động tối thiểu. Cạnh đó, nhiều người khi tiếp thêm xăng, dầu và thay nhớt cho các loại động cơ, vẫn vô tư đổ chất thải ra môi trường.

Nguyên nhân trực tiếp của tình trạng nêu trên là do nông dân chưa ý thức đầy đủ tác hại của việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật một cách bừa bãi đối với môi trường và sức khỏe con người. Tuy nhiên, cạnh đó, cũng là trách nhiệm của các cơ quan chức năng. Hiện nay, công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định, quy phạm về an toàn vệ sinh lao động ở nông thôn hầu như chưa được quan tâm đúng mức. Trong khi đó, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, các loại máy móc trong sản xuất nông nghiệp ngày càng rộng rãi. Tuy Quảng Nam chưa có con số thống kê cụ thể, nhưng theo nghiên cứu của các nhà khoa học, hiện nay, 30,2% lao động nông thôn bị mắc các bệnh về da, 30% mắc các bệnh về đường hô hấp, 10% mắc các chứng do ô nhiễm tiếng ồn… Và, cứ 100 nghìn lao động nông thôn thì có hơn 1.700 người bị ảnh hưởng đến sức khỏe do sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không đúng cách.

Thiết nghĩ, các cơ quan, ban, ngành hữu quan của tỉnh cần có những đợt kiểm tra, nắm rõ hiện trạng về vấn đề mất an toàn vệ sinh lao động ở nông thôn, để sớm đưa ra các giải pháp đồng bộ, khả thi nhằm kiểm soát tình hình.

Theo thống kê của Chi cục Bảo vệ thực vật Quảng Nam, đến cuối năm 2006, toàn tỉnh có 677 đại lý kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật và việc sử dụng các loại này ngày càng phổ biến. Ước tính, trung bình 1 vụ lúa, nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật 2,5 lần, mỗi lần 1kg/ha; đối với hoa màu, tùy theo loại cây trồng mà sử dụng từ 3 - 3,5 lần. Một số giống cây trồng dưa hấu, trong một vụ sản xuất, có khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cả chục lần.