Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Những đội cứu nạn hoạt động trong các tình trạng khẩn cấp đã được thành lập từ lâu ở các nước trên thế giới. Nhiệm vụ của họ là ứng phó nhanh nhất để cứu nạn hiệu quả nhất trong thời gian ngắn nhất.

18g ngày 1-8-2007, cây cầu tám làn xe bắc qua sông Mississippi, bang Minnesota, Mỹ, bị sập, kéo theo gần 100 ôtô, làm 13 người chết, hàng trăm người bị thương. Đội cứu hộ khẩn cấp đến hiện trường trong vòng 6 phút. Họ đã được huấn luyện kỹ và sử dụng máy móc chuyên dụng, kỹ thuật ứng phó khẩn cấp từ vụ 11-9 để cứu người bị kẹt trong xe và đống đổ nát.

Trong vòng 20 phút, Trung tâm cứu hộ khẩn cấp được thành lập ở văn phòng bang Minnesota. Một công ty chuyên phá dỡ, di chuyển công trình dỡ các mảnh vỡ sàn cầu, dầm cầu bằng cần cẩu, máy khoan và hàn suốt đêm để các nhân viên cứu hộ và thợ lặn vào sâu trong đống đổ nát tìm người. Công việc cứu người sống bị kẹt trên cầu hoàn thành trong vòng 3 giờ. Hải quân đưa thợ lặn đến để tìm người rơi dưới đáy sông. Phải mất ba tuần sau, người ta mới đưa được thi thể người cuối cùng ra khỏi đống đổ nát.

"Đây là một cây cầu quốc gia nằm trên một con sông địa phương, giữa hai bờ của một thành phố... Nhưng chúng tôi không gặp trở ngại gì (trong quá trình cứu hộ) vì chúng tôi biết rõ ai chịu trách nhiệm từng phần một" - ông Rocco Forte, giám đốc Cơ quan ứng phó khẩn cấp bang Minnesota, nói. Tất cả nhân viên đều biết rõ vai trò của họ khi có thảm họa xảy ra và luyện tập theo chương trình huấn luyện của Cơ quan cứu hộ khẩn cấp liên bang Mỹ FEMA, nhất là sau thảm họa 11-9.

FEMA, tổ chức trực thuộc Bộ An ninh nội địa Mỹ, có nhiệm vụ cứu hộ, giảm thiểu thiệt hại về người và của khi thảm họa xảy ra. Họ lên các kế hoạch cứu hộ và ứng phó khẩn cấp trong mọi trường hợp từ thiên tai, khủng bố đến tai nạn công nghiệp, sập đổ. FEMA còn đào tạo công chúng ứng phó thảm họa, thanh tra ngăn chặn rủi ro và điều phối các hoạt động cứu trợ.

Tại Nga, có hẳn Bộ Tình trạng khẩn cấp nhằm giải quyết tất cả những vấn đề cứu nạn khẩn cấp do thiên tai (động đất, lũ lụt...), bất cẩn (hỏa hoạn, cháy nổ) hoặc do các yếu tố kỹ thuật: cháy nổ, nhà sập, đặt bom... Tiền thân của bộ này là Ủy ban quốc gia về các tình huống khẩn cấp, nhưng đã được chuyển hẳn thành một bộ trong chính phủ từ năm 1994.

Bộ Tình trạng khẩn cấp Nga có sáu trung tâm cứu nạn khẩn cấp phân bố tại sáu khu vực địa lý trên toàn quốc, sẵn sàng ứng cứu trong khu vực của mình và chi viện cho các khu vực khác trong trường hợp cần thiết. Khi công dân Nga lâm nạn ở nước ngoài, các đội cứu nạn của Bộ Tình trạng khẩn cấp cũng được cử sang hỗ trợ nếu nước chủ nhà đồng ý.

Gần đây nhất là vụ sáu công dân - vận động viên bơi thuyền Nga mất tích khi chèo thuyền trên con sông Ngọc Long Ca Thậm (Tân Cương, Trung Quốc). Một nhóm cứu nạn Nga thuộc Bộ Tình trạng khẩn cấp đã được cử sang làm việc cùng với các nhân viên bản xứ, cứu sống được hai nạn nhân, tìm được thi thể ba người và cuộc tìm kiếm mới khép lại ngày 26-9. Hôm qua, hai nạn nhân sống sót đã được đưa trở về nước.

Chỉ trong năm ngoái, Bộ Tình trạng khẩn cấp Nga đã cứu nạn được hơn 100.000 người.

Nga cũng ứng dụng nhiều thiết bị hiện đại trong cứu nạn, trong đó đối với trường hợp sập nhà hoặc cầu họ có một loại xe chuyên dụng chạy được trên mặt nước, thiết bị cảm biến dò tìm hơi người trong động đất, các máy cắt bêtông, "giỏ trực thăng" để sơ tán người. Giỏ trực thăng này có thể chứa được 14 người, nặng 2.000kg, có thể di chuyển với vận tốc 180km/giờ nếu đầy người. Đối với những trường hợp cứu người dưới sâu, họ có "cánh tay chuyên dụng" có thể thả xuống độ sâu 120m ở nhiệt độ dao động từ -40oC tới 80oC để đưa người bị nạn lên trên.

Cuối năm 2006, Trung Quốc tuyên bố thành lập Trung tâm điều hành cứu hộ khẩn cấp ở Bắc Kinh với tám vệ tinh kiểm soát thảm họa và đường dây báo cáo trực tiếp tới nguyên thủ. Feng Qiang, một nhà nghiên cứu ở Học viện Khoa học, nói với Tân Hoa xã việc ứng phó thảm họa do ba cơ quan gồm Bộ Nội vụ, Bộ Tài nguyên nước và Cục Khí tượng Trung Quốc cùng làm khiến việc ứng phó đủ hiệu quả khi cần cứu người và bảo vệ tài sản khẩn cấp. Vì thế Trung Quốc cần một tổ chức trung ương nắm bắt tất cả thông tin và chỉ huy hoạt động cứu trợ.

Với tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và diễn biến thời tiết phức tạp, Trung Quốc đang phải đối mặt với các nguy cơ thảm họa quốc gia từ tai nạn công nghiệp, sập đổ nhà, hầm lò, cầu cống, rò rỉ hóa chất, ô nhiễm môi trường, tai nạn tàu điện ngầm, nhà máy điện hạt nhân, dịch bệnh và thiên tai. Sau bài học cay đắng về kiểm soát khủng hoảng yếu kém của vụ dịch Sars năm 2003, Trung Quốc ráo riết chuẩn bị ứng phó thảm họa với tầm nhìn xa. Một bộ luật ứng phó khẩn cấp nhằm tăng khả năng đối phó, giảm thiểu thiệt hại với các thảm họa tai nạn công nghiệp, thiên tai, dịch bệnh và an ninh, ngăn ngừa thảm họa biến thành khủng hoảng xã hội đang được soạn thảo.

Năm 2004, Trung Quốc có 210.000 người chết và 1,75 triệu người bị thương, thiệt hại kinh tế khoảng 56 tỉ USD do thiên tai và tai nạn công nghiệp. Riêng thiên tai ước tính cướp đi 3-6% GDP của nước này. Giữa năm 2006, Hội đồng nhà nước Trung Hoa công bố các kế hoạch tổng thể đối phó với chín loại thảm họa, từ tai nạn máy bay, nổ nhà máy hạt nhân đến tai nạn lao động, dịch bệnh và gián đoạn mạng lưới thông tin. Với kế hoạch này, Trung Quốc sẽ ứng phó nhanh chóng và hiệu quả hơn với các vụ khủng hoảng như dịch Sars, ô nhiễm sông Tùng Hoa năm ngoái hay nghẽn đường tàu. Các cơ quan nhà nước có liên quan đang soạn thảo các kế hoạch ứng phó tỉ mỉ trong lĩnh vực của mình.

Hiện Trung Quốc tập hợp một nhóm 40 chuyên gia quốc gia về thảm họa thiên nhiên, tai nạn, y tế công cộng và an ninh xã hội. Trung Quốc cũng đang triển khai phổ biến kiến thức cơ bản về cấp cứu ban đầu và thông tin ứng phó thảm họa cho công chúng.