Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Liên tiếp trong thời gian qua, nhiều vụ tai nạn lao động thương tâm đã xảy ra tại các “lô cốt”, rào chắn thi công các dự án trên địa bàn TP.HCM. Ông Nguyễn Quốc Việt, phó chánh thanh tra Sở LĐ-TB&XH TP.HCM, cho biết thời điểm hiện nay không có nhà thầu nào không vi phạm, chỉ khác vi phạm nhiều hay ít.
Cuối tháng 9-2009, chúng tôi trở lại “lô cốt” thi công cống cấp 2-3, gói thầu TH3 lưu vực Tân Hóa - Lò Gốm (dự án nâng cấp đô thị TP), P.3, Q.6. Trước đó, ở nơi đây, trưa 20-9, một vụ tai nạn lao động đã cướp đi sinh mạng một công nhân và làm một người khác trọng thương.

Theo ghi nhận của cơ quan chức năng, trưa hôm đó hai công nhân Nguyễn Minh Hải và Vũ Đình Tú được phân công trực máy bơm nước khu vực đặt cống hộp. Tú tiến lại gần khu vực vừa đổ bêtông để quan sát mực nước dưới cống, vừa vịn tay vào vôlăng máy trộn bêtông thì bị điện giật dính người vào máy. Hải dùng chân đá vào người Tú văng ra khỏi máy. Tú ngã xuống đất, còn Hải lại mất thăng bằng té vào máy bị điện giật chết.

Tại “lô cốt” trên đường Nguyễn Văn Trỗi, Q.Phú Nhuận, công nhân thi cống dưới hố sâu ngập nước, trong khi phía trên dây điện loằng ngoằng và máy bơm đang hoạt động (Ảnh: Trung Cường)

Khi chúng tôi trở lại đây, bên trong rào chắn những công nhân vẫn lầm lũi làm việc sau biến cố. Tất cả đều đầu trần giữa nắng, chân trần thoăn thoắt di chuyển dưới hố sâu, trên người không hề có trang bị bảo hộ lao động.
Tại “lô cốt” trên đường Nguyễn Kiệm, công nhân đang cúi gập người đào, xúc trong lòng hố sâu khoảng 5m. Quanh hố là những hàm ếch ăn sâu vào lòng đất khoảng 1m. Thỉnh thoảng nghe tiếng lạo xạo của đất đá sạt xuống. “Sao không đi ủng hoặc dép?” - chúng tôi hỏi. Một công nhân trả lời: “Bên dưới toàn bùn ngập đến đầu gối, đi vào không làm việc được. Nhưng ủng có phát đâu mà đi”. Anh công nhân này còn cho biết nhiều người đã đạp trúng mảnh sành, miểng chai chảy máu.

Những “lô cốt” trên trục đường Nguyễn Kiệm đều nằm sát đường dây điện. Nhiều cột điện dây bùi nhùi nằm sát sạt rào chắn. Đường dây điện chỉ cách khoảng 4m nơi công nhân làm việc. Nhiều dây diện sà võng xuống chỉ cách khoảng 2,5m.

Anh M. rùng mình khi nhắc lại vụ tai nạn lao động chết người đầu tháng 8 tại “lô cốt” gần ngã tư Phú Nhuận cũng trên tuyến đường mình đang thi công. Sự việc xảy ra chiều 10-8 tại gói thầu 13A - tuyến đường Phan Đình Phùng, Q.Phú Nhuận (dự án vệ sinh môi trường TP.HCM). Hôm đó, hai công nhân là Ngô Khắc Toán, Nguyễn Văn Thắng xuống hố đào để làm việc. Dưới hố đào, máy bơm nước đang được vận hành. Do máy rò điện, hai công nhân bị điện giật. Toán tử vong, còn Thắng bị thương nặng nhờ cấp cứu kịp thời nên thoát khỏi lưỡi hái tử thần.

Những đêm cuối tháng 9, chúng tôi cùng thức với nhiều công nhân thi công tại “lô cốt” trên đường Nguyễn Văn Trỗi, Võ Thị Sáu, Nguyễn Văn Luông, Ba Tháng Hai, Lạc Long Quân..., nhiều công nhân không được trang bị bảo hộ lao động.

Theo thanh tra Sở LĐ-TB&XH TP.HCM, hầu hết những vụ tai nạn lao động tại các “lô cốt” chủ yếu là do điện do bị rò từ các máy móc thi công. Một thanh tra viên cho biết nguy cơ rò điện từ máy bơm chìm rất cao vì máy hoạt động trong môi trường ẩm ướt. Ngoài ra, do đặc thù công việc ban đêm, các công trình phải câu mắc điện để chiếu sáng. Trong khi việc câu mắc không đúng kỹ thuật dẫn đến tiềm ẩn nguy cơ rò điện.

Công nhân không được trang bị thiết bị bảo hộ lao động tại công trình nâng cấp mở rộng đường Nguyễn Văn Trỗi - Nam Kỳ Khởi Nghĩa (Ảnh: Ngọc Hậu)

Một nguy cơ khác về điện mà công nhân ngán ngại là khi phụ đóng cừ larsen (tấm thép) xuống đất. Tấm cừ được cẩu đưa lên đung đưa với đường dây điện phía trên, trong khi đó công nhân vịn tấm cừ điều chỉnh cho đúng vị trí. Ngày 29-7 vừa qua, trong lúc vịn cừ larsen tại hạng mục tuyến cống E3 - bến Mễ Cốc 1 (dự án cải thiện môi trường nước TP.HCM), công nhân Nguyễn Bá Yên bị điện giật chết. Nguyên nhân ban đầu được xác định là do đường dây điện phóng điện xuống cừ thép mà Yên đang vịn.

Đồng thời khi vận hành tay cần máy xúc, máy cẩu ở các “lô cốt” đều cao hoặc ngang tầm đường dây điện giăng mắc phía trên. “Chuyện đụng dây điện tóe lửa là thường” - một công nhân nói.

Không chỉ lo điện giật, các công nhân cho biết còn sợ cừ trong lúc cẩu rơi xuống hoặc va đập vào người.

Rồi sạt lở đất. “Công trình nào chúng tôi đào cũng đều có hàm ếch. Đất thì mềm, trên đường xe chạy ầm ầm, vào trời mưa nguy cơ sạt đất rất cao”, một công nhân nói. Cách đây không lâu tại “lô cốt” trên đường Ba Tháng Hai, Q.11 xảy ra vụ sạt lở đất đè chết công nhân Trần Văn Tâm. Người công nhân này là trụ cột của cả gia đình.

Một thanh tra viên lao động cho biết tai nạn sẽ không xảy ra nếu có thiết bị ngắt điện, nhưng đơn vị thi công sợ tốn kém nên không trang bị hoặc có trang bị cũng không kiểm tra định kỳ.