Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Logic đơn giản trong cuộc sống là con người sinh ra để mà sống và muốn tồn tại được họ phải lao động. Do đó, người lao động khi làm việc chỉ nghĩ tới lợi ích kinh tế để đáp ứng những nhu cầu tối cần thiết cho cuộc sống của chính họ, gia đình họ, và xa hơn nữa là tích lũy cho việc đề phòng lúc tắt lửa tối đèn. Họ không ý thức được và hiểu rằng đảm bảo an toàn vệ sinh lao động (ATVS LĐ) và bảo vệ môi trường (BVMT) chính là đảm bảo cho sự phát triển kinh tế, sự ổn định xã hội, tạo điều kiện cho con người phát triển và bảo vệ môi trường sinh thái. Họ càng không hiểu rằng đảm bảo ATVS LĐ và BVMT chính là sự tác động tích cực vào ba yếu tố phát triển bền vững là kinh tế, môi trường, xã hội và sự tác động qua lại giữa chúng. Chính vì vậy, khi lao động họ đã không nghĩ tới sức khỏe bản thân và làm ô nhiễm môi trường xung quanh. Chỉ khi chứng kiến hậu quả thực tế xảy ra, họ mới hiểu được giá trị của việc thực hiện AT-VSLĐ. Tình trạng trên chính là nét đặc trưng cho nghề canh tác nông nghiệp, sản xuất hộ gia đình, tiểu thủ công nghiệp ở nước ta nói chung.

Thời gian qua, cùng với sự chuyển biến của cả nước về công tác ATVS LĐ và BVMT khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) cũng có sự thay đổi song chưa rõ nét - đây cũng là tình hình chung của công tác bảo hộ lao động và bảo vệ môi trường trong nông nghiệp. Viện NC-KHKT Bảo hộ lao động - Tổng LĐLĐ VN đã có những cố gắng nhất định trong việc thâm nhập công tác BHLĐ ở khu vực này.

Tổng kết và phân tích thực trạng ATVS LĐ và BVMT qua kết quả nghiên cứu khảo sát tại các cơ sở sản xuất, kết quả điều tra xã hội học về đời sống người lao động tại các tỉnh ĐBSCL cùng với việc phục hồi các dữ liệu có liên quan trong những năm gần đây, ta có thể khái quát thực trạng ATVS LĐ và BVMT khu vực này nhìn chung còn yếu kém và còn nhiều vấn đề phải giải quyết.

Nền kinh tế chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và xây dựng nhỏ; chất lượng, hiệu quả hoạt động còn hạn chế. Theo đánh giá chung về điều kiện hạ tầng cơ sở của ĐBSCL, nhất là về giao thông, hệ thống cung cấp điện, nước... ở tình trạng yếu kém lại xuống cấp đã tác động đáng kể tới sự phát triển kinh tế cũng như thực hiện công tác ATVS LĐ.

Chẳng hạn như, tỉnh An Giang, ngoài canh tác nông nghiệp, các ngành sản xuất tập trung vào: công nhiệp khai thác-chế biến vật liệu xây dựng, công nghiệp chế biến nông, thủy sản. Toàn tỉnh có 25 cơ sở sản xuất công nghiệp quốc doanh, 2 đơn vị sản xuất công nghiệp liên doanh còn doanh nghiệp ngoài quốc doanh và tiểu thủ công nghiệp có khoảng 20.000 cơ sở. Công tác ATVS LĐ và BVMT chưa đáp ứng yêu cầu.

Hoặc tỉnh Long An với đặc thù sản xuất nông nghiệp, thời gian gần đây công nghiệp phát triển nhanh đã có khu công nghiệp, phát triển nhiều các cơ sở sản xuất như: dệt, may, chế biến cơ khí, hóa chất... Vấn đề ATVS LĐ và BVMT có chiều hướng được cải thiện, song ở một số doanh nghiệp đặc biệt là doanh nghiệp ngoài quốc doanh thiết bị công nghệ lạc hậu, điều kiện lao động khắc nghiệt, gây ô nhiễm môi trường. Trong nông nghiệp, các yếu tố độc hại, nguy hiểm vẫn nhiều.

Công tác quản lý Nhà nước về ATVS LĐ và BVMT khu vực này chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế, Thanh tra Nhà nước không đủ người, phương tiện điều kiện để thực hiện chức năng thanh tra; việc thanh tra mới chỉ dừng lại ở cơ sở thuộc doanh nghiệp Nhà nước, liên doanh và một số cơ sở sản suất ngoài quốc doanh lớn. Số lượng các doanh nghiệp kể trên quá ít so với toàn bộ các cơ sở sản xuất vừa và nhỏ, tiểu thủ công nghiệp, đó là chưa kể tới các hộ sản xuất gia đình. Công tác kiểm soát và thống kê tai nạn lao động gặp nhiều khó khăn. Ngoại trừ các tai nạn lao động chết người, tai nạn lao động nghiêm trọng không thể trốn tránh khai báo, còn tai nạn lao động ít nghiêm trọng với số lượng không nhỏ, không kiểm soát được do cơ sở không khai báo. Một điều đáng chú ý là cho đến nay công tác ATVS LĐ và BVMT vẫn chưa thực sự đi vào cuộc sống. Chưa có quy phạm an toàn lao động riêng cho sản xuất nông nghiệp mà chỉ có quy phạm an toàn liên quan đến sản xuất nông nghiệp điện, cơ khí, an toàn thuốc bảo vệ thực vật. Vấn đề tăng cường quản lý Nhà nước về ATVS LĐ và BVMT ở khu vực này thực sự còn nhiều vấn đề cần giải quyết trong thời gian tới.

Trong tất cả các báo cáo đánh giá về thực trạng ATVS LĐ và BVMT đều chỉ ra công tác huấn luyện, tuyên truyền hiệu quả còn thấp, nhận thức của người lao động còn kém ở trong khu vực sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp. Kết quả điều tra xã hội học của Viện BHLĐ ở bốn tỉnh Đồng Tháp, Long An. An Giang và Kiên Giang cho thấy nông dân và hộ sản xuất cá thể chưa nắm được các khái niệm cơ bản về ATVS LĐ và BVMT để bảo vệ chính mình và cho xã hội. Họ mới chỉ có được một số kinh nghiệm ít ỏi từ thực tế. Đây là vấn đề cần quan tâm, bởi chỉ khi nào người nông dân và hộ sản xuất cá thể nông nghiệp có được kiến thức tối thiểu để nhận thức và ý thức được trách nhiệm của họ thì công tác ATVS LĐ và BVMT trong nông nghiệp mới chuyển biến tốt được. Điều khó khăn ở đây là bằng cách nào, phương pháp nào kể cả nội dung và hình thức để cung cấp kiến thức tối thiểu cho họ về ATVS LĐ và BVMT. Vấn đề này đặt ra bài toán đòi hỏi phải đầu tư nghiên cứu và có sự phối hợp của nhiều cơ quan, tổ chức xã hội.

Thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng tràn lan do thiếu hiểu biết cũng đã dẫn tới hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe cho người lao động, động vật, môi trường và ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng từ các sản phẩm nông nghiệp ở khu vực ĐBSCL.Việc quản lý và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật chưa đáp ứng yêu cầu thực tế. Hiện vẫn còn việc mua bán và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật chưa rõ nguồn gốc hoặc đã bị cấm sử dụng. Đây cũng là một vấn đề bức xúc cần được giải quyết./.