Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Hầu hết các vụ tai nạn lao động chết người đều "chìm xuồng" hoặc chỉ xử lý nội bộ! Đó là thông tin mà PV Báo Lao Động nắm được qua nguồn tin từ Bộ LĐTBXH.

Năm 2007, trong số 240 vụ tai nạn lao động (TNLĐ) nghiêm trọng mà Bộ LĐTBXH nhận được hồ sơ thì chỉ duy nhất có 1 vụ được chuyển sang cơ quan pháp luật truy cứu trách nhiệm hình sự. Trong năm 2008, với 181 vụ TNLĐ có hồ sơ điều tra gửi tới bộ này thì cũng chỉ có 2 vụ được chuyển sang viện kiểm soát truy cứu trách nhiệm.

Theo số liệu chưa đầy đủ từ Bộ LĐTBXH, giai đoạn từ năm 2001-2008, trung bình mỗi năm cả nước xảy ra khoảng 4.600 vụ TNLĐ, trong đó có khoảng 500 vụ TNLĐ chết người, làm bị thương hơn 4.800 người và làm chết hơn 500 người. Số vụ TNLĐ chết người tăng hàng năm khoảng 7,2%.

Các ngành xảy ra tai nạn chết người nhiều là: Công nghiệp (18,58%), xây dựng (13,04%). Tần suất TNLĐ chết người vào khoảng 18/100.000 LĐ.

Riêng năm 2008, cả nước đã xảy ra 5.836 vụ TNLĐ (trong đó có 508 vụ TNLĐ chết người) với tổng số người bị nạn là 6.047 người (trong đó có 573 người chết, 1.262 người bị thương nặng).

Đặc biệt, thời điểm cuối năm 2007 đến cuối năm 2008, một loạt vụ TNLĐ đặc biệt nghiêm trọng đã xảy ra như: Sập nhịp dẫn cầu Cần Thơ (54 người chết, 80 người bị thương); sập núi trong khai thác đá tại công trình thuỷ điện Bản Vẽ - Nghệ An (làm chết 18 cán bộ, kỹ sư, CN), sạt lở núi trong khai thác đá tại Thạch Hà (Hà Tĩnh); vụ nổ khí mêtan ở mỏ than Khe Chàm (Quảng Ninh) làm chết 11 CN, 22 người bị thương nặng...
1- Thành phố Hồ Chí Minh: Xảy ra 361 vụ TNLĐ, trong đó có 87 vụ chết người. Số người bị nạn là 380 người, trong đó có 88 người chết và 36 người bị thương nặng.

2- Quảng Ninh: Xảy ra 350 vụ TNLĐ, trong đó có 31 vụ chết người và 36 vụ tai nạn có từ 2 người bị nạn trở lên. Số người bị nạn là 418 người, trong đó có 41 người chết và 210 người bị thương nặng.

3- Đồng Nai: Xảy ra 1.699 vụ TNLĐ, trong đó có 28 vụ chết người. Số người bị nạn là 1.703 người, trong đó có 31 người chết và 92 người bị thương nặng.

4- Bình Dương: Xảy ra 746 vụ TNLĐ, trong đó có 26 vụ chết người. Số người bị nạn là 756 người, trong đó có 26 người chết và 37 người bị thương nặng.

5- Hà Nội: Xảy ra 116 vụ TNLĐ, trong đó có 20 vụ chết người. Số người bị nạn là 126 người, trong đó có 25 người chết và 101 người bị thương nặng.
(Nguồn: Bộ LĐTBXH)
Mới đây nhất (ngày 13.3.2009) - ngay trước khi khai mạc Tuần lễ quốc gia về ATVSLĐ-PCCN năm 2009 lại xảy ra vụ sập nhịp dẫn dầm cầu Chợ Đệm (TPHCM) làm 1 CN chết và 1 người bị thương nặng. Tính bình quân hàng năm, TNLĐ gây thiệt hại về vật chất (tiền thuốc, mai táng, bồi thường...) lên tới trên 50 tỉ đồng và thiệt hại về tài sản hàng chục tỉ đồng, cùng với hàng trăm nghìn ngày công bị lãng phí vì NLĐ phải nghỉ việc do TNLĐ.

Theo đánh giá của cơ quan chức năng, nguyên nhân chủ yếu gia tăng TNLĐ là do nhận thức, ý thức tự giác chấp hành các quy định của pháp luật về ATVSLĐ của người sử dụng LĐ và cả người LĐ còn thấp. Khi TNLĐ chết người xảy ra, hầu hết chẳng thấy chủ sử dụng LĐ nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Các vụ TNLĐ cứ im ắng dần rồi chuyển sang "xử lý nội bộ"!

Tại "Thông báo tình hình TNLĐ năm 2008", Bộ LĐTBXH cũng phải thừa nhận: "Tình hình khai báo, điều tra các vụ TNLĐ hiện nay vẫn chậm so với quy định". Theo báo cáo của 63 sở LĐTBXH trong cả nước, thì năm 2008 xảy ra 508 vụ TNLĐ chết người, nhưng đến ngày 1.2.2009, Bộ LĐTBXH mới nhận được 181 biên bản điều tra. Nghĩa là còn tới 327 vụ TNLĐ chết người không được điều tra, hoặc có điều tra nhưng "chìm xuồng"!

Với hầu hết các vụ TNLĐ chết người, chuyện để "xử lý nội bộ" lâu dần trở thành tiền lệ không chính thức, nên không có tác dụng giáo dục, phòng ngừa, ngăn chặn TNLĐ tái diễn. Dẫn tới tình trạng này có phần do số lượng và chất lượng thanh tra viên LĐ và ATLĐ chưa tương xứng với tốc độ phát triển của các DN.

Nhiều địa phương do thiếu thanh tra viên nên hầu hết chỉ tham gia thanh - kiểm tra khi có các cuộc kiểm tra liên ngành. Rõ ràng, việc nâng cao năng lực và hiệu quả quản lý nhà nước về ATVSLĐ, BHLĐ đang được đặt ra rất cấp thiết.

Muốn ngăn chặn TNLĐ thì trước hết phải xử lý thật nghiêm những tập thể, cá nhân thiếu tinh thần trách nhiệm, vi phạm các quy định về ATVSLĐ và kiên quyết đề nghị truy cứu trách nhiệm hình sự các cá nhân vi phạm, để xảy ra TNLĐ chết người nghiêm trọng. Điều đó đòi hỏi ngành LĐTBXH và tổ chức CĐ phải phối hợp chặt chẽ với cơ quan có thẩm quyền để tiến hành điều tra kịp thời, chính xác các vụ TNLĐ.

Thanh tra LĐ các địa phương cũng cần tăng cường thanh tra, kiểm tra ở cơ sở và kiên quyết xử lý các hành vi không khai báo, không thống kê báo cáo về TNLĐ.

* PGS-TS Lê Vân Trình - Uỷ viên ĐCT Tổng LĐLĐVN, Viện trưởng Viện Nghiên cứu KHKT - BHLĐ: Muốn bảo vệ được nguồn nhân lực - tài sản quý giá nhất của xã hội, cần phải nhận thức, kiểm soát, chế ngự và tiến tới loại bỏ được các yếu tố nguy hiểm và có hại phát sinh trong quá trình LĐSX.

Có nhiều giải pháp để hạn chế, ngăn ngừa, loại bỏ các ảnh hưởng xấu của điều kiện LĐ, của môi trường tới sức khỏe và tính mạng người LĐ. Trong đó, giải pháp đẩy mạnh hoạt động thông tin, tuyên truyền, huấn luyện về ATVSLĐ, giúp cho mọi người biết cách phòng ngừa, tránh được các thao tác, hoạt động sai trong quá trình LĐSX và cuộc sống, để vừa tự bảo vệ được mình, vừa bảo vệ được cộng đồng là một giải pháp khá hữu hiệu.

* Ông Ngô Xuân Thạnh - Phó Chủ tịch CĐ Công Thương VN: Để làm tốt công tác ATVSLĐ, cần xây dựng và thực hiện chương trình hoạt động BHLĐ cụ thể của từng cấp CĐ, dựa trên cơ sở thực tiễn hoạt động SXKD, cơ chế quản lý của từng loại hình doanh nghiệp.

Phải đẩy mạnh việc kiện toàn bộ máy làm công tác BHLĐ của các cấp CĐ và chuyên môn theo hướng chuyên nghiệp, ổn định, đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, huấn luyện về công tác BHLĐ cho cán bộ CĐCS.

Việc kiểm tra, giám sát về BHLĐ của các cấp CĐ phải được phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng về LĐ của chuyên môn, của địa phương nhằm đảm bảo thực hiện nghiêm túc luật pháp về ATVSLĐ tại các đơn vị, DN.

* Ông Nguyễn Văn Toản - Phó Chủ tịch CĐ GTVT Việt Nam: Bộ GTVT và CĐ ngành hàng năm đều chỉ đạo các đơn vị, DN phải xây dựng kế hoạch SXKD gắn liền với thực hiện kế hoạch về ATVSLĐ. Cùng với việc tuyên truyền trong CNLĐ, cần đẩy mạnh việc thông tin, tuyên truyền nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của các cấp quản lý và người sử dụng LĐ. Đồng thời tăng cường công tác kiểm tra thực hiện công tác BHLĐ tại các đơn vị, kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm các quy định về ATVSLĐ.

* Ông Nguyễn Văn Hào - Trưởng ban CSKTXH CĐ Xây dựng VN: Để khắc phục các thiếu sót, tồn tại trong công tác BHLĐ, cơ quan quản lý cần có hướng dẫn về thực hiện công tác BHLĐ tại các DN; chấn chỉnh công tác thống kê, báo cáo TNLĐ để phục vụ kịp thời cho công tác quản lý, chỉ đạo của từng ngành. Việc tăng cường kiểm tra, giám sát thực hiện pháp luật về ATVSLĐ, đặc biệt là trên các công trình trọng điểm, tập trung đông CNLĐ, điều kiện LĐ phức tạp, nguy hiểm... là rất cần thiết. Ngoài ra, phải kiện toàn bộ máy làm công tác BHLĐ tại các đơn vị và nâng cao chất lượng hoạt động của mạng lưới an toàn vệ sinh viên.

Năm 2009, Bộ Xây dựng và CĐ ngành đã có kế hoạch phối hợp với cơ quan chức năng kiểm tra trên 30 DN trong ngành. Quan điểm của ngành xây dựng là kiên quyết xử lý nghiêm những tập thể, cá nhân vi phạm quy trình, quy phạm và biện pháp ATLĐ, để xảy ra TNLĐ nghiêm trọng, chết người./.