Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Một nghiên cứu mới đây của CN. Hoàng Anh Tuấn và nhóm cộng sự ở Viện Dầu khí Việt Nam tại TP.HCM cho biết trong hoạt động khai thác chế biến dầu khí, khả năng gây ảnh hưởng đến môi trường, sức khỏe con người do các chất phóng xạ có trong dầu cần phải được quan tâm đúng mức.

Trong ngành Dầu khí, các nguồn phóng xạ có thể liệt kê là các chất phóng xạ tồn tại tự nhiên (naturally occurring radioative material - NORM). Có thể tìm thấy NORM trong tất cả các thiết bị khai thác, thiết bị xử lý condensat, trong hệ thống xử lý, vận chuyển khí ... Dù NORM thuộc loại phóng xạ có hoạt độ thấp, song khả năng ảnh hưởng đến môi trường, sức khỏe con người là rất lớn. Trong quá trình vận hành thiết bị diễn ra sự lắng đọng, tích tụ của các chất phóng xạ lên bề mặt bên trong thiết bị và các ống dẫn, gây nên sự nhiễm xạ thiết bị, về lâu dài gây ra sự ăn mòn. Quá trình súc rửa những hệ thống thiết bị này sẽ thải ra bên ngoài môi trường một lượng lớn chất thải phóng xạ.

Ngoài ra, quá trình ăn mòn thiết bị đòi hỏi sự thay thế các thiết bị, đường ống bị hỏng. Các thiết bị thải ra này chính là các vật liệu đã bị nhiễm xạ, vì vậy cần phải được quản lý như những vật liệu phóng xạ thứ cấp, phải có biện pháp chôn lấp hay tẩy xạ. Ngoài NORM cũng phải lưu ý đến khí radon, loại khí tồn tại trong khí đốt, là sản phẩm phân rã của một số chất phóng xạ tồn tại trong hệ thống thiết bị. Một số nguồn phóng xạ khác trong công nghiệp dầu khí là trong quá trình thăm dò, khai thác, chế biến, vận chuyển dầu khí; các nguồn bức xạ kín và hở cũng như các thiết bị ion hóa như: thiết bị chụp hình bằng tia X, tia gamma (dùng khi đánh giá kiểm tra chất lượng xây lắp các công trình); thiết bị đo nguồn phóng xạ (để theo dõi và khống chế tỷ trọng chất lỏng chảy qua ống dẫn dầu); thiết bị ghi đo hạt nhân (để đo địa lý, vật lý giếng khoan); chất đồng vị phóng xạ đánh dấu.

Nhận thấy nguy cơ của chất thải phóng xạ như vậy, trong thời gian vừa qua Viện Dầu khí Việt Nam tại TP.HCM đã tiến hành khảo sát, phân tích hoạt độ phóng xạ trong dầu thô của một số mỏ dầu tại Việt Nam như: Bạch Hổ, Rồng, Rạng Đông, Sư Tử Đen, Sư Tử Vàng, ... Kết quả ghi nhận đáng mừng là hàm lượng các nguyên tố phóng xạ trong dầu thô tại các mỏ đã khảo sát là rất thấp (so với mức miễn trừ về mặt phóng xạ), với mức độ khảo sát thì hàm lượng các nguyên tố phóng xạ trong dầu thô chưa đến mức gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người cũng như môi trường. Tuy nhiên tốt nhất là trong quá trình khai thác, chế biến nên tính đến phương án kế hoạch quản lý phóng xạ đối với dầu thô. Phải tính đến khả năng chất thải phóng xạ lắng đọng, tích tụ trong bùn, cặn dầu hay hòa tan vào nước thải trong quá trình khai thác, vận chuyển, lưu giữ và chế biến.