Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Người xanh xao, thở không ra hơi, nói không thành tiếng nhưng anh Hoàng, ở quận 8, TP HCM cũng không biết mình có bệnh. Tới lúc cảm thấy người như rã ra, anh Hoàng mới đến bác sĩ và biết mình đã bị "bệnh bụi phổi silic" nặng - bệnh nghề nghiệp mà bất kỳ ai làm nghề cán thép như anh cũng mắc.

Theo lời anh Hoàng, mặc dù bị khó thở từ mấy năm trước, lại cảm thấy rất chán ăn, người lúc nào cũng cảm thấy mệt mỏi uể oải nhưng anh không đi khám bệnh. Vì anh cứ tưởng, do công việc nặng nhọc, lại cứ hay cố làm thêm giờ nên mệt mỏi không muốn ăn. Làm việc trong nhà xưởng luyện cán thép vừa nóng vừa bụi nên bị khó thở cũng là bình thường. Bởi về đến nhà thì anh lại cảm thấy dễ chịu, nghỉ một đêm, sáng ra thì cảm thấy người khỏe hơn. Cho đến những lúc gần đây, thấy sức khỏe xuống dốc quá nhanh người cứ như rã ra sau mỗi giờ tan ca anh mới tự đi khám bệnh. Biết ra thì bệnh đã khá trầm trọng. Bác sĩ cho biết, nếu muốn giữ sức khỏe thì anh Hoàng nên ngưng ngay công việc đang làm, phải được nghỉ ngơi một thời gian dài để điều trị. Nhưng "công việc là miếng cơm manh áo cả gia đình nên không bỏ được", anh Hoàng nói. Và chỉ sau một tuần lễ nằm viện anh Hoàng lại trở về với công việc cũ.

Hoàn cảnh anh Hoàng cũng giống như hàng nghìn lao động đang mắc các bệnh nghề nghiệp khác. Cho đến nay, các nhà nghiên cứu đã xác định được một số dạng bệnh nghề nghiệp như: hen nghề nghiệp, các bệnh bụi phổi, nhiễm độc kim loại, nhiễm độc các chất khí, điếc nghề nghiệp, bệnh rung chuyển. Dễ mắc các bệnh này là những người làm trong các nghề: may, dệt, luyện cán thép, sản xuất ximăng, khai thác đá, thợ uốn tóc, giáo viên, người làm trong kho đông lạnh, xây dựng, sản xuất hóa chất...từ 3 năm trở lên, bác sĩ Trần Thị Kim Thu, Phó trưởng khoa Điều trị bệnh nghề nghiệp Bệnh viện điều dưỡng TP HCM cho biết.

Bệnh nghề nghiệp làm người lao động mất dần sức khỏe qua thời gian làm việc, trải qua 3 giai đoạn là ủ bệnh, phát bệnh trong một thời gian dài và chuyển dần sang mãn tính. Kể từ lúc mới có dấu hiệu phát bệnh tới lúc chuyển sang mãn tính cũng mất khoảng thời gian cả chục năm. Thế nhưng theo bác sĩ Thu, thực tế hầu hết người nhập viện điều trị bệnh nghề nghiệp thường đã mắc bệnh từ rất lâu, hiện đang hoặc đã chuyển sang giai đoạn mãn. Họ thường có thời gian làm việc trên 10 năm trong môi trường độc hại.

Việc điều trị khi bệnh đã vào giai đoạn mãn tính chỉ có thể cải thiện triệu chứng, giúp bệnh nhân tĩnh dưỡng chứ không thể giúp họ hết bệnh, nhất là bệnh phổi silic. Mà những người bị bệnh này thường rất dễ bị nhiễm thêm lao", bác sĩ Thu cho biết thêm.

Cũng theo bác sĩ, rất ít người biết và tự tìm đến khám bệnh nghề nghiệp. Những người này chỉ khám bệnh khi các công ty, xí nghiệp mời bác sĩ đến khám đồng loạt. Và họ cũng chỉ đi điều trị khi được công ty đưa đi. Còn chưa thấy ai tự đến nhập viện vì bệnh nghề nghiệp cả. Điều này cho thấy người lao động ít hiểu biết về tình trạng sức khỏe và bệnh nghề nghiệp.

Cũng vì không hiểu biết bệnh nghề nghiệp nên khi có các dấu hiệu như khó thở, ho, mệt mỏi, chán ăn..., người công nhân không biết đó là tín hiệu bắt đầu giai đoạn ủ bệnh. Nếu quan tâm đến sức khỏe thì họ đi khám bệnh thông thường. Và bác sĩ chỉ khám theo các triệu chứng thông thường thì không thể giúp bệnh nhân khắc phục tình trạng bệnh ở giai đoạn đầu.

Người làm việc trong môi trường độc hại nếu có kiến thức về căn bệnh mình sẽ mắc phải thì nên đi khám bệnh nghề nghiệp. Bác sĩ chuyên khoa bệnh nghề nghiệp sẽ xác định đúng nguyên nhân gây bệnh ngay lúc mới khởi phát, từ đó có những tư vấn kịp thời để người lao động biết mà phòng tránh.

Một lý do khác khiến bệnh nghề nghiệp của công nhân trở nặng là do thời gian điều trị ngắn. Thường thì công nhân được phép nghỉ 10 ngày để chữa bệnh, trong khi bác sĩ cho rằng cần phải có thời gian dài hơn. Điều trị khi quá muộn mà thời gian điều trị lại quá ngắn là lý do khiến bệnh tái đi tái lại rồi chuyển sang giai đoạn mãn tính và không có khả năng hồi phục.

Người công nhân đã ít hiểu biết về bệnh, nhưng các chủ lao động cũng không mấy quan tâm. "Tôi đọc được rất nhiều người có kết quả giám định mắc bệnh nghề nghiệp như: bị điếc, bị bệnh rung chuyển nhưng chưa thấy ai đến điều trị cả. Còn bệnh nhân nhiễm độc hóa chất, bệnh phổi silic...được đưa đến điều trị cũng rất khiêm tốn so với số được phát hiện", một bác sĩ điều trị bệnh nghề nghiệp bức xúc.

"Nếu người sử dụng lao động quan tâm tới việc cải thiện môi trường làm việc và trang bị bảo hộ an toàn cho công nhân để phòng ngay từ đầu thì tỷ lệ mắc bệnh nghề nghiệp sẽ giảm đi rất nhiều. Bởi sức khỏe công nhân tốt thì người được lợi trước tiên chính là người sử dụng lao động", bác sĩ Hoàng Văn Thế, Trưởng khoa khám bệnh nghề nghiệp Bệnh viện điều dưỡng nhận định. Theo ông Thế, để phát hiện bệnh ngay trong giai đoạn đầu, công nhân cần được khám bệnh nghề nghiệp định kỳ 2 lần/năm.