Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Trong quá trình lao động, do chủ quan, do bất cẩn hoặc thiếu hiểu biết, không ít người đã làm cho đôi mắt của mình bị chấn thương, thậm chí mù lòa vĩnh viễn.

Trên cơ sở nghiên cứu tác động của các yếu tố gây tai nạn, cho thấy nếu người lao động được trang bị loại kính bảo hộ lao động phù hợp thì khoảng 90% các thương tổn về mắt sẽ được ngăn chặn.

Để lựa chọn được kính bảo hộ lao động phù hợp, trước hết bạn cần xác định trong môi trường làm việc của mình đang có hoặc có thể xuất hiện yếu tố nguy hại nào cho mắt, tìm hiểu về tác động ảnh hưởng, rồi chọn loại kính bảo hộ lao động phù hợp và phải sử dụng, bảo quản đúng cách.

1. Các nguy cơ gây tổn thương cho mắt trong quá trình lao động sản xuất
Bụi, hạt hoặc mảnh văng bắn vào mắt là nguy cơ phổ biến nhất gây tổn thương cho mắt khi người lao động làm các công việc như khoan, mài, cắt, đánh bóng, xay sát… Ngoài ra, mắt còn có thể bị tổn thương do:
- Các chất lỏng bắn vào mắt khi pha trộn, đong rót, tẩy rửa vệ sinh dụng cụ đựng hóa chất, dịch, máu người bệnh bắn vào mắt…
- Hơi khí gây kích thích mắt khi người lao động làm các công việc phải tiếp xúc khí nhiên liệu, chất cách điện…
- Các tia bức xạ có hại cho mắt phát sinh trong môi trường làm việc, chẳng hạn người lao động hàn cắt kim loại bằng ngọn lửa đốt cháy khí Oxy-Axetylen; hàn điện, thao tác với tia Laze; hoặc sử dụng tia hồng ngoại, tia tử ngoại trong công nghiệp Y tế… Các nguồn bức xạ ánh sáng, tử ngoại, hồng ngoại đều có thể gây tổn thương cho mắt người lao động như là viêm giác mạc, làm đục thủy tinh thể, làm bỏng võng mạc, dẫn đến mất khả năng nhìn.
Vì vậy người ta đã chế tạo nhiều loại kính với tính năng bảo vệ phù hợp, để ngăn ngừa tác hại của các yếu tố nguy hại này.

2. Hướng dẫn lựa chọn kính bảo hộ phù hợp
Để lựa chọn loại kính phù hợp cần căn cứ dựa trên: cấu tạo cơ bản của kính là mắt kính và khung kính kết hợp với việc xác định nguồn các nguy cơ gây tổn thương cho mắt.
- Mắt kính: có hai loại lọc sáng và không lọc sáng.

Về cơ bản, nếu làm việc với các nguồn ánh sáng gây hại như tia tử ngoại, hồng ngoại…, cần sử dụng mắt kính có tác dụng làm giảm các tia bức xạ này đến ngưỡng an toàn – các mắt kính này được gọi là mắt kính lọc sáng.

Còn mắt kính không lọc sáng là loại không có tác dụng lọc các tia có hại nêu trên. Do đã có quy ước về cách đánh mã số của các mắt kính lọc sáng vì vậy người lao động có thể chọn được loại kính lọc phù hợp để bảo vệ đôi mắt của mình.

- Khung kính (gọng): tuỳ theo yêu cầu bảo vệ mắt và nguồn phát sinh các nguy cơ gây hại cho mắt mà có các loại khung kính khác nhau.

1. Lựa chọn kính bảo hộ lao động căn cứ theo nguồn nguy cơ gây hại cho mắt
a. Chọn loại kính bảo hộ lao động nào khi yếu tố nguy hại cho mắt của bạn là bụi, hạt, mảnh vật bắn vào?
- Mắt kính: Chỉ cần chọn loại không có tác dụng lọc sáng.
- Khung gọng: Bạn cần xác định hướng tác động của các loại vật rắn:
+ Khi chúng chỉ đến từ phía trước mắt, bạn cần chọn loại có dạng tương tự như hình H-1 hoặc các kính kiểu gọng khác.

+ Khi chúng đến từ phía trước và cả phía hông mắt: bạn hãy chọn các loại kính có dạng tương tự như hình H-2

+ Khi chúng đến từ mọi phía của mắt: bạn chọn loại có dạng tương tự như hình H-3 Toàn bộ đường viền tiếp xúc với mặt có lớp đệm bằng vật liệu xốp tạo cảm giác dễ chịu khi đeo, đồng thời tạo sự kín khít với các khuôn mặt khác nhau.
Các lỗ thông hơi gián tiếp trên thân kính tạo sự thông thoáng và tránh đọng hơi nước làm mờ mắt kính. Dây đeo bằng chun co dãn và điều chỉnh được chiều dài. Loại kính này còn được dùng chống cả hơi khí, giọt hóa chất lỏng văng bắn.

* Cần chú ý: Khi yếu tố nguy hại là vật rắn văng bắn vào mắt, bạn phải chọn loại mắt kính có khả năng chống tác động cơ học cao, mắt kính nếu vỡ phải không tan thành nhiều mảnh rời.

b. Chọn loại kính nào để chống chất lỏng văng bắn vào mắt?
- Mắt Kính : Chỉ cần loại không có tác dụng lọc sáng.
- Khung kính: Phải chọn loại có kết cấu toàn bộ đường viền thân kính tiếp xúc với mặt (kính kiểu kín), đồng thời, để chất lỏng không lọt vào mắt, khung kính phải có lỗ thông hơi gián tiếp. Cụ thể bạn cần chọn loại có dạng tương tự như hình H-3

c. Chọn kính nào để chống được hơi khí gây kích thích cho mắt?
- Mắt kính: Chỉ cần loại không có tác dụng lọc sáng.
- Khung kính: Kiểu kín khít, tức ngăn cách hoàn toàn giữa mắt và môi trường không khí bị ô nhiễm.
Mặt khác, bạn cần chọn thang số lọc của mắt kính cho phù hợp, căn cứ vào loại khí và lưu lượng khí sử dụng khi hàn. Kính loại này có dạng tương tự như kính kiểu kính hình H – 3.

Ngoài ra với công việc hàn hơi, cần lựa chọn loại kính hàn hơi có tác dụng chống tia hồng ngoại, mảnh văng bắn từ mọi phía có thang số lọc 5, mắt kính tròn, khung kính bằng nhựa dẻo PVC có 4 lỗ thông hơi gián tiếp đảm bảo thông thoáng cho mắt và tránh đọng hơi nước làm mờ mắt kính. (hình H-4)

d. Chọn loại kính nào cho công việc hàn điện?
Trong công việc hàn điện, NLĐ thường phải tiếp xúc với ngọn lửa hồ quan điện bao gồm các tia sáng chói mắt phát hiện được và các tia bức xạ không nhìn thấy là tia tử ngoại, tia hồng ngoại với năng lượng bức xạ lớn và bụi, tàn lửa văng bắn gây tổn thương cho mắt. Chính vì vậy, người làm công việc hàn điện phải trang bị mặt nạ hàn điện chuyên dụng như hình H-5: Cửa sổ chứa mắt kính hàn kích thước 2’’x 4 – 1/4’’; Mắt kính lọc sáng đạt tiêu chuẩn EN 166 và ANSI Z87.1. Mặt nạ hàn hồ quang điện cầm tay với mắt kính có thang số lọc sáng phù hợp.

Hình H-5 Mặt nạ hàn hồ quang điện
cầm tay với mắt kính có thang số lọc sáng phù hợp.

Trong thời gian gần đây, loại mặt nạ hàn bảo hộ lao động sử dụng mắt kính tự động điều chỉnh thang số lọc (như hình H-6) đã dược sử dụng phổ biến ở các nước công nghiệp phát triển.Mặt nạ hàn loại này cho phép tự động điều chỉnh độ sáng tối - đây là loại phương tiện bảo vệ mắt và mặt lý tưởng khi hàn điện, đảm bảo gần như tuyệt đối an toàn chỉ có điều giá thành còn rất cao.