Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Những năm qua cùng với thành tựu phát triển kinh tế xã hội trong công cuộc đổi mới, hệ thống chính sách đối với NLĐ về ATVSLĐ ngày càng hoàn thiện, đã thể hiện quan điểm chiến lược vì con người của Nhà nước ta, hệ thống chính sách đó đã và đang có tác động tích cực đến việc cải thiện điều kiện làm việc (ĐKLV) và sức khoẻ của NLĐ. Một trong những chính sách đối với NLĐ đã được ban hành đó là chính sách bồi thường, trợ cấp tai nạn lao động (TNLĐ), bệnh nghề nghiệp (BNN).

Theo báo cáo, thống kê tình hình TNLĐ, BNN trong cả nước là rất nghiêm trọng, từ năm 1999 đến 2004 đã xẩy ra 24.727 vụ TNLĐ làm 2.799 người chết. Riêng năm 2004 đã xẩy ra 6.026 vụ TNLĐ làm 575 người bị chết, trung bình mỗi năm có 4.121 người bị nạn, 467 người bị chết do TNLĐ. Số người mắc BNN tính đến hết năm 2004 là trên 21.000 người. Thiệt hại về vật chất (bồi thường, trợ cấp, chi phí y tế) đã lên tới 99.380.743.644 đồng, riêng năm 2004 là 19.854.590.000 đồng, tăng 12 lần so với năm 1995. Chính sách bồi thường tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và việc thực hiện

Bộ luật lao động quy định: “Người sử dụng lao động phải chịu toàn bộ chi phí y tế từ khi sơ cứu, cấp cứu đến khi điều trị xong cho người bị tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp. Người lao động được hưởng chế độ bảo hiểm xã hội về tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Nếu doanh nghiệp chưa tham gia loại hình bảo hiểm xã hội bắt buộc, thì người sử dụng lao động phải trả cho người lao động một khoản tiền ngang với mức quy định trong Điều lệ Bảo hiểm xã hội.” (Khoản 2, Điều 107, Bộ luật lao động). Bộ luật lao động cũng quy định việc bồi thường, trợ cấp cho người lao động khi NLĐ bị TNLĐ, BNN đó là: "Người sử dụng lao động có trách nhiệm bồi thường ít nhất bằng 30 tháng tiền lương và phụ cấp lương (nếu có) cho người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc cho thân nhân người chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp mà không do lỗi của người lao động. Trong trường hợp do lỗi của người lao động thì cũng được trợ cấp một khoản tiền ít nhất cũng bằng 12 tháng tiền lương và phụ cấp lương (nếu có). Chính phủ quy định trách nhiệm của người sử dụng lao động và mức bồi thường tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp cho người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 5% đến dưới 81%.” (Khoản 3, Điều 107, Bộ luật lao động).

Để thực hiện các quy định trên Chính phủ đã có Nghị định số 110/2002/NĐ-CP ngày 27/12/2002 quy định nếu NLĐ bị TNLĐ, BNN mà không do lỗi của NLĐ, bị suy giảm khả năng lao động từ 5%-10% thì được bồi thường ít nhất bằng 1,5 tháng tiền lương và phụ cấp lương (nếu có); nếu bị suy giảm KNLĐ từ trên 10% đến dưới 81% thì cứ tăng 1% được cộng thêm 0,4 tháng tiền lương và phụ cấp lương (nếu có). Trường hợp do lỗi của NLĐ thì cũng được trợ cấp một khoản tiền ít nhất cũng bằng 40% mức bồi thường đã quy định theo các tỉ lệ tương ứng; Nghị định cũng xác định rõ tiền lương làm căn cứ tính tiền bồi thường là tiền lương theo hợp đồng lao động.

Để hướng dẫn cụ thể việc thực hiện các quy định nêu trên, Bộ LĐTBXH đã ban hành Thông tư hướng dẫn số 10/2003/TT-BLĐTBXH ngày 18/4/2003, trong Thông tư quy định rõ các mức bồi thường, trợ cấp được quy định là tối thiểu, Nhà nước khuyến khích NSDLĐ thực hiện bồi thường, trợ cấp cho NLĐ bị TNLĐ, BNN ở mức cao hơn, các đối tượng được bồi thường, trợ cấp TNLĐ, BNN vẫn được hưởng các chế độ BHXH về TNLĐ, BNN (nếu có tham gia BHXH bắt buộc quy định tại Nghị định 12/CP ngày 26/01/1995). Như vậy NLĐ khi làm việc được Nhà nước bảo đảm về an toàn và sức khoẻ và khi không may bị TNLĐ, BNN đều được bồi thường và trợ cấp theo quy định của pháp luật, lợi ích của NLĐ được bảo vệ.

Qua hơn một năm thực hiện chính sách bồi thường, trợ cấp TNLĐ, BNN nhìn chung đã được thực hiện nghiêm chỉnh, NLĐ được bồi thường thoả đáng, không có khiếu nại nào trong quá trình thực hiện đã thể hiện sự đúng đắn của chính sách, lợi ích chính đáng của NLĐ được bảo vệ, song cũng còn một số vấn đề cần được làm rõ thêm như: một số trường hợp bị TNLĐ từ nhiều năm trước khi có Thông tư hướng dẫn mới, cũng đề nghị giải quyết chế độ theo quy định hiện hành, điều này là không thể, tại Điểm 4 Mục IV của Thông tư số 10/2003 đã quy định rõ là “Các đối tượng đã xác định bị TNLĐ hoặc BNN từ ngày 01/01/2003, thì được hưởng chế độ bồi thường và trợ cấp TNLĐ, BNN theo quy định tại Thông tư này.”, như vậy những trường hợp bị TNLĐ trước ngày 01/01/2003 mà chưa được kết luận (đang trong thời gian điều tra tối đa là 40 ngày kể từ khi xẩy ra TNLĐ theo quy định tại Thông tư liên tịch số 03/1998/TTLT-BLĐTBXH-BYT-TLĐLĐVN ngày 26/3/1998) thì được hưởng chế độ bồi thường hoặc trợ cấp theo Thông tư số 10/2003; đối với những vụ TNLĐ xẩy ra có thời gian điều tra tối đa vượt quá 40 ngày theo quy định tại TTLT số 03/1998 thì chỉ được áp dụng theo Thông tư số 19/TT-LĐTBXH ngày 02/8/1997 của Bộ LĐTBXH.