Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Đồng Nai là tỉnh tập trung đông lực lượng lao động. Vì thế, công tác chăm sóc sức khỏe định kỳ, đảm bảo sức khỏe cho người lao động (gọi chung là y tế lao động) để kịp thời phát hiện bệnh nghề nghiệp cho đối tượng này có ý nghĩa quan trọng. Tuy nhiên, thực tế công tác này vẫn chưa được quan tâm đúng mức.

Khám bệnh nghề nghiệp cho người lao động tại Trung tâm bảo vệ sức khỏe lao động và môi trường Đồng Nai

Một trong những chức năng, nhiệm vụ chính của Trung tâm bảo vệ sức khỏe lao động và môi trường Đồng Nai là hướng dẫn các doanh nghiệp lập hồ sơ vệ sinh lao động; quản lý các yếu tố độc hại trong môi trường lao động và sức khỏe người lao động; quản lý hồ sơ vệ sinh lao động những doanh nghiệp lớn. Trung tâm cũng là đơn vị duy nhất có chức năng khám và phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động trên địa bàn Đồng Nai.

Tuy nhiên, so với những nhiệm vụ trên, hiện trung tâm chưa đảm đương hết. Chẳng hạn, trong lĩnh vực hướng dẫn các doanh nghiệp lập hồ sơ vệ sinh lao động, trung tâm chỉ quản lý được khoảng 10 - 20% nhà máy, xí nghiệp trong các khu công nghiệp. Còn với chức năng khám và phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động tại Đồng Nai, hiện trung tâm cũng mới chỉ dừng lại ở việc phát hiện các bệnh chủ yếu, như: điếc nghề nghiệp, bụi phổi silic, nhiễm độc nicotin, nhiễm độc chì... Thực tế vẫn còn nhiều bệnh trong tổng số 25 bệnh nghề nghiệp được Bộ Y tế quy định, nhưng trung tâm chưa thể đảm đương khám, phát hiện được. Về vấn đề này, bác sĩ Trần Trung Thuận, Giám đốc trung tâm cho biết: "Đứng về chuyên ngành, trung tâm chưa đáp ứng được. Hiện trung tâm chỉ điều trị được các bệnh thông thường, cấp cứu tai nạn lao động cho công nhân ở các nhà máy, xí nghiệp mà chưa phục hồi chức năng bệnh nghề nghiệp. Việc điều trị, phục hồi chức năng cho các công nhân mắc bệnh nghề nghiệp chúng tôi phải triển khai trong thời gian tới".

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng những nhiệm vụ, chức năng mới chỉ được thực hiện một phần là do chưa có sự quan tâm và đầu tư đúng mức cho công tác y tế lao động. Mặc dù Trung tâm bảo vệ sức khỏe lao động và môi trường tỉnh được đánh giá là một trong 7 trung tâm mạnh trong cả nước (có 50 giường bệnh) nhưng trung tâm cũng chưa thành lập được phòng labo (xét nghiệm) vệ sinh lao động để phát hiện độc chất như các yếu tố bụi, sợi bụi bông... Với những xét nghiệm nghi ngờ độc chất này, trung tâm phải kết hợp với Viện Vệ sinh y tế công cộng TP. Hồ Chí Minh và Viện Y học lao động Hà Nội.

Cơ sở của trung tâm chật chội, đã nhiều năm chưa được xây mới nên trong chỉ tiêu 50 giường bệnh giao cho, hiện trung tâm chỉ đủ chỗ kê 40 giường. Thiếu cơ sở nên trung tâm phải thuê thêm dãy nhà 4 tầng kế bên, để bố trí phòng cho khối hành chính làm việc.

Việc đầu tư trang thiết bị cho hoạt động y tế lao động bị bỏ ngỏ nên thiếu thiết bị chuyên dụng ở cả tuyến tỉnh và huyện. Ở tuyến tỉnh, máy đo khảo sát môi trường lao động mà Trung tâm bảo vệ sức khỏe lao động và môi trường đang sử dụng để đi đo kiểm cũng do trung tâm tự trang bị bằng nguồn vốn huy động tại đơn vị và được mua từ năm 2008. Đối với tuyến huyện, máy đo khảo sát môi trường lao động rất thiếu. Toàn tỉnh chỉ có được hai trung tâm tuyến huyện là Trung tâm y tế Long Thành và Biên Hòa được trang bị, còn lại tất cả các huyện khác đều sử dụng bằng máy của chương trình y tế học đường. Các loại máy này không đáp ứng được yêu cầu, chức năng đo kiểm các yếu tố: vi khí hậu, ánh sáng, điện từ trường, bụi, tiếng ồn, bức xạ nhiệt, hơi khí độc các loại, rung... trong các nhà máy, xí nghiệp.

Tiếp đến là thiếu con người, vì mỗi huyện cũng chỉ có tối đa từ 1 - 2 cán bộ phụ trách công tác này. Do thiếu phương tiện, máy móc, thiếu nguồn nhân lực, nên công tác thanh kiểm tra chưa được thường xuyên, triệt để. Hàng năm, đoàn thanh tra chỉ kiểm tra được 1 - 2%. Con số này không đáng kể so với một tỉnh có nhiều khu công nghiệp tập trung và đông lao động.

Chính việc thiếu và yếu về nhiều mặt đã kéo theo tình trạng nhiều xí nghiệp, nhà máy không đảm bảo yêu cầu về môi trường làm việc cho người lao động vẫn ngang nhiên hoạt động. Một con số không nhỏ theo thông tin mà bác sĩ Trần Trung Thuận cung cấp, hàng năm có đến 20 - 30% yếu tố về môi trường lao động vượt chỉ tiêu làm ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động. Nhưng những thông tin về môi trường độc hại kể trên lại hoàn toàn ngược lại với con số ít ỏi hàng năm, chỉ có 10 - 20 trường hợp trong tổng số khoảng 500 ngàn người lao động được đưa ra giám định mắc bệnh nghề nghiệp để hưởng chính sách của nhà nước...

Về phía các doanh nghiệp, con số nhà máy, xí nghiệp thực hiện khá tốt công tác y tế lao động, như: Công ty Đồng Tiến, Nhà máy đường Biên Hòa, Công ty sữa Nestlé chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ. Một số doanh nghiệp tuy có phòng y tế nhưng chưa được sự hướng dẫn của các cơ quan chuyên môn nên còn nhiều sai phạm trong hoạt động, như: thực hành quy chế dược, quy chế khám chữa bệnh, việc sử dụng thuốc còn tùy tiện. Còn lại đa số các xí nghiệp, nhà máy chưa có sự quan tâm đúng mức tới công tác này; việc thực hiện chỉ mang tính chất đối phó. Vì thiếu sự quan tâm nên công tác tuyên truyền trong các nhà máy, xí nghiệp về bệnh nghề nghiệp còn bị xem nhẹ, người lao động chưa ý thức được rõ quyền lợi và trách nhiệm để tự bảo vệ mình.

Sự bất cập trong cơ chế quản lý cũng là trở ngại cho công tác y tế lao động. Trung tâm bảo vệ sức khỏe lao động và môi trường chỉ được giao nhiệm vụ chịu trách nhiệm về chuyên môn, thẩm định nhưng lại không có chức năng xử lý. Khi phát hiện những sai phạm của các nhà máy, xí nghiệp thì trung tâm chỉ dừng lại ở việc báo cáo, chờ giải quyết. Trong khi đó, sự phối hợp giữa Sở Y tế, Sở Lao động thương binh và xã hội, Ban quản lý các khu công nghiệp chưa chặt chẽ.