Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Trong các tai nạn chết người được báo cáo hàng ngày, có những cái chết bất ngờ đáng tiếc: chết ngạt dưới giếng! Chuyện đau lòng này xảy ra ở nhiều địa phương, có những trường hợp chết luôn cả người xuống cứu.

Giếng nước là nguồn nước chính cho đại đa số hộ nông dân trong sinh hoạt và tưới tiêu ở các vùng nông thôn nước ta hiện nay, việc trùng tu hàng năm là không thường xuyên và giếng nước được xây dựng gần nơi cống rảnh, ao tù, chuồng trại… và đặc biệt là không xử lý khí độc trước khi xuống giếng, tai nạn chết người này thường xảy ra đối với những giếng khơi sâu, giếng được đậy nắp kín thường không mở ra cho thông thoáng hoặc những giếng đã cạn từ lâu ngày không xử dụng, nay cho người xuống rửa giếng, sửa chữa, nối lại dây mô tơ hoặc lấy một đồ vật nào đó bị rơi xuống giếng và bị nạn, tất cả những người vội vàng nhảy xuống cứu đều bị chết theo.

Những vụ chết ngạt dưới giếng ở những vùng nông thôn nước ta:

- Tháng 6/1998 ở Hà Tây xảy ra liên tiếp hai vụ; một ở Viên Sơn, Sơn Tây; một ở thôn Thượng Liễu, xã Tân Dân, huyện Phú Xuyên, mỗi vụ chết hai người, cả người xuống giếng lấy đồ vật sơ ý đánh rơi và người xuống cứu.

- Người dân ở khu Đoàn Kết, Thị trấn Đoan Hùng (Phú Thọ) vẫn còn bàng hoàng về chiếc giếng độc cướp đi sinh mạng của 4 thanh niên cách đây chưa lâu. Chỉ vì đoạn ống nước bị tuột, đầu tiên là một người xuống nối rồi không thấy lên nữa, lần lượt cả 3 người sau vì muốn xuống cứu bạn mà cũng bị chết sau mấy phút.

- Vào 18h ngày 21/6/2005, 4 người đã bị chết ngạt tại giếng nước của gia đình anh Nguyễn Xuân Quang ở thôn Hòa Bình (xã Cam Phước Đông, thị xã Cam Ranh, Khánh Hòa). Năm nay Cam Ranh không có mưa, mấy ngày qua lại có mưa vào buổi chiều, giếng gia đình anh Quang khô cạn lâu ngày nay đã có nước trở lại. Để vệ sinh giếng, anh Nguyễn Xuân Quang (44 tuổi) đã bảo con trai Nguyễn Xuân Thiên 13 tuổi xuống vét giếng. Khi cháu xuống tới nơi nhưng không thấy động tĩnh gì, anh Quang đã xuống theo rồi cũng không thấy lên. Thấy vậy, vợ anh Quang đã kêu hàng xóm đến cứu giúp và hai thanh niên gần nhà là Nguyễn Xuân Khang, Nguyễn Thanh Sơn lần lượt xuống giếng cứu, nhưng cũng đều bị chết.

Theo Thông tấn xã Việt Nam, cách đây 5 năm tại Cam Ranh cũng đã xẩy ra vụ chết ngạt cùng lúc 4 người ở Công ty Chế biến Thủy sản Cam Ranh khi họ vệ sinh, xử lý nước thải tại hầm chứa của đơn vị.

- Tại ấp Giá Tỵ, xã Suối Cát, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai 4 nạn nhân chết ngạt dưới giếng. Ông Đặng Văn Thái xuống giếng với mục đích trám lại lổ rò ở thành ống chống, ống lọc của giếng khoan do mấy ngày trước có mưa lớn gây sạc lở làm nước có mùi. Ông Thái bị ngạt thở ở độ sâu 5m và 3 nạn nhân đến cứu đã cùng chung số phận với ông Thái.

Còn nhiều, nhiều lắm những số phận cùng chung cảnh ngộ như vậy ở các vùng nông thôn ở nước ta. Tại sao chúng ta không giảm thiểu được những cái chết đau lòng như vậy ?

Thủ phạm giết người chính là khí Cacbonic dioxyt (CO2), đây là một khí không màu, không mùi, không duy trì hô hấp và sự cháy, có nhiều ở những nơi có sự phân hủy các chất hữu cơ, các mùn cây, mùn rác. Khí này nặng hơn không khí nên thường đọng lại ở những chỗ thấp. Những giếng khơi sâu cũng dễ là nơi tích tụ nhiều khí CO2, hoặc những khí độc như H2S (Sunfua Hydro), CH4 (Metan)…

Những biện pháp để giảm thiểu những cái chết thương tâm trên:

Trước khi để người xuống giếng chúng ta phải thăm dò xem không khí dưới đáy giếng có thở được không.

- Thắp một ngọn nến, hay ngọn đèn, thòng dây thả dần xuống sát mặt nước dưới đáy giếng trước, nếu ngọn nến vẫn cháy sáng bình thường là không khí dưới đáy giếng vẫn đủ oxy để thở, người có thể xuống được. Trái lại, nếu ngọn nến chỉ cháy leo loét rồi tắt thì không nên xuống vì không khí dưới đáy giếng thiếu oxy, và có nhiều khí CO2, người xuống sẽ bị nguy hiểm đến tính mạng.

- Cũng có thể nhốt một con gà hay một con chim vào trong lồng, buộc dây thả dần xuống gần sát mặt nước giếng, nếu con vật bị chết ngạt là dưới giếng có nhiều khí CO2, người không xuống được.

Chúng ta cũng phải áp dụng như trên đối với những giếng cạn đã để hoang lâu ngày, nay muốn vét lại để dùng.

Nếu có hiện tượng khí độc cần phải bơm sục khí nhiều lần để tạo sự thông thoáng vào trao đổi Oxy khí trời trước khi xuống giếng.

Phải phân tích – kiểm nghiệm mẫu nước trước khi xử dụng nhất là những giếng nước nằm gần các cơ sở sản xuất – kinh doanh có nước thải ô nhiễm ngấm vào tầng nước ngầm.