Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Tai nạn lao động (TNLĐ) gia tăng, đòi hỏi các cơ quan chức năng có chính sách điều chỉnh kịp thời, trong đó phát triển nhân lực làm công tác an toàn lao động là một trong những giải pháp cần thiết. Bộ LĐTBXH cho biết, từ năm 2002 đến 2006, trung bình mỗi năm xảy ra hơn 4,6 ngàn vụ, làm chết 505 người và 4,8 ngàn người bị nạn. Riêng 6 tháng đầu năm 2007, cả nước xảy gần 3 ngàn vụ TNLĐ (tăng 42% về số vụ và 3% về số người bị nạn với cùng kỳ năm 2006).

Những năm gần đây, mỗi năm cả nước có thêm gần 1 triệu người tham gia lực lượng lao động, trong khi TNLĐ cũng có xu hướng tăng. Bộ LĐTBXH nhận định, có 3 nguyên nhân chính gây nên TNLĐ: Nguyên nhân do người sử dụng lao động bố trí máy móc không hợp lý, không huấn luyện đầy đủ cho NLĐ, thiếu các biện pháp an toàn (chiếm 47,14 % số vụ). Nguyên nhân do NLĐ không có ý thức chấp hành đúng các quy định về ATLĐ (chiếm 35,5 %). Nguyên nhân từ các yếu tố khách quan thiên tai, khí hậu, tâm sinh lý NLĐ (chiếm 18,8%).

Ngoài ra, nguyên nhân gián tiếp là đội ngũ cán bộ làm công tác ATVSLĐ cơ sở thiếu và trình độ chưa cao. Đa số cán bộ này làm việc theo chế độ kiêm nhiệm trong DN, thiếu sự độc lập trong công tác và luôn cần được cập nhật chính sách về ATVSLĐ. Trong khi đó, cơ quan chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát ATVSLĐ là thanh tra lao động lại quá mỏng để có thể đôn đốc, nhắc nhở DN.

Ông Nguyễn Tiến Tùng - Phó Chánh thanh tra Bộ LĐTBXH - cho biết, ngành LĐTBXH có 350 thanh tra (trừ số lượng thanh tra Bộ, mỗi tỉnh chỉ có 4 thanh tra), công tác ATVSLĐ ở hơn 250 ngàn DN chỉ là một trong số nhiều lĩnh vực của thanh tra, như: Pháp luật lao động, lĩnh vực người có công với cách mạng, chống tệ nạn xã hội...Ông Tùng dự đoán, lực lượng thanh tra ngành cần tối thiếu 12 thanh tra trong một tỉnh, đặc biệt những địa phương có nhiều KCN và chế xuất, cứ 500 DN phải có 1 thanh tra viên.

Để triển khai tốt chương trình bảo hộ lao động, ATVSLĐ năm 2008, nhiều bộ ngành đã chủ động có nhiều việc làm cụ thể. Bộ Công thương xây dựng giáo trình giúp nâng cao năng lực các Trung tâm kiểm định, NLĐ nâng cao nhận thức. Bộ Xây dựng thí điểm hình thành mô hình quản lý ATVSLĐ trong các mô hình Cty mẹ - Cty con, Cty cổ phần. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn triển khai 3 dự án với các hoạt động như mở 100 lớp tập huấn ATVSLĐ cho hơn 4 ngàn lao động nông nghiệp...

Năm 2008, Bộ LĐTBXH tập trung thanh tra những công trình trọng điểm nhằm giảm các tai nạn lớn có thể xảy ra. Tuy nhiên, với số lượng thanh tra hạn chế như nói trên, công tác khó có thể bao quát hết hàng chục công trình lớn trải dài trên cả nước. Để giải quyết bài toán nhân lực, ông Tùng cho rằng nên thành lập đội ngũ thanh tra ngành tại cấp quận, huyện giảm sức ép cho thanh tra viên tại các Sở.

Tuy nhiên để giảm thiểu TNLĐ hơn hết chính là từ phía các chủ DN phải tuân thủ pháp luật về ATVSLĐ đồng thời phải có những biện pháp xử lý kiên quyết hơn đối với các đơn vị vi phạm. Đây cũng chính là một trong các nhóm giải pháp được Bộ LĐTB&XH đề ra trong năm nay. Cụ thể: Kiện toàn bộ máy cán bộ làm công tác quản lý ATVSLĐ từ TƯ tới địa phương tuân thủ Bộ luật Lao động và quá trình hội nhập; Gia tăng các công tác thanh tra, kiểm tra, xử phạt nghiêm các hành vi vi phạm quy định pháp luật về ATVSLĐ, những vụ TNLĐ gây thiệt hại lớn phải đưa ra xét xử...
Một số tai nạn nghiêm trọng gần đây
- Sập nhịp dẫn cầu Cần Thơ: 54 người chết, 80 người bị thương. (ngày 26.9.07).
- Vụ lở đất tại mỏ đá công trình thủy điện Bản Vẽ: 18 người chết. (ngày 15.12.07).
- Vụ sụt lở đất đá tại mỏ Rú Mốc (Hà Tĩnh ): 7 người bị chết, 1 người bị thương( ngày 27.12.07).
- Vụ lở đất đá tại núi Bèo (Hà Nam): 3 người chết (ngày 3.1.08).
- Vụ sập lò gạch tại thôn Cổ Châu( Hà Tây): 5 người chết, 6 người bị thương (ngày 7.1.08). V.K tổng hợp

Xây dựng luôn là ngành xảy ra TNLĐ nghiêm trọng nhiều nhất song chế tài lại không đủ sức răn đe. Theo Điều 16 và 44, Nghị định 126/2004 về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng, quản lý công trình hạ tầng đô thị và quản lý sử dụng nhà: Chỉ xử phạt từ 2-4 triệu đồng đối với nhà thầu không trang bị đủ phương tiện BHLĐ cho người LĐ. Chính vì mức phạt không cao nên phần lớn chủ thầu bằng lòng đóng phạt để khỏi phải bỏ tiền trang bị BHLĐ cho công nhân.
Ông Bùi Nguyên Dương - nhân viên an toàn 1 Cty liên doanh: Ơ các DN liên doanh, 100% vốn nước ngoài, công tác đảm bảo ATVSLĐ được quan tâm, đầu tư đúng mức; trong khi đó ở các DN Nhà nước, đặc biệt là các DN cổ phần hoá, công tác này có xu hướng "khoán trắng" cho CB làm công tác BHLĐ. Vì lý do kinh tế, chạy theo lợi nhuận, nhiều DN cố tình bỏ qua các chi phí đầu tư trang, thiết bị BHLĐ cho người LĐ. Tuy nhiên, cái khó hiện nay là dù là cán bộ chuyên trách hay bán chuyên trách về công tác BHLĐ thì đều "ăn lương" do chủ DN trả nên mọi sự tác động, phản ứng trở lại ít nhiều bị hạn chế. Hơn nữa, chúng ta có hành lang pháp lý nhưng xây dựng cơ chế chưa đầy đủ, thực thi còn yếu và khi để xảy ra sự cố chưa quy trách nhiệm rõ ràng.

Ông Nguyễn Sơn Thạch- Giám đốc An toàn Cty Kinen VN (KCN Thăng Long, Hà Nội): VN đã gia nhập WTO- điều đó đồng nghĩa với việc các loại hình DN hoạt động trên lãnh thổ VN đều phải tuân thủ các quy định của pháp luật nói chung, nhất là các tiêu chuẩn, quy chuẩn theo quy định quốc tế. Tình trạng tai nạn LĐ không những không giảm mà còn gia tăng trong thời gian gần đây, một phần do các quy định pháp luật về công tác BHLĐ còn lỏng lẻo. Điều quan trọng là phải có người cầm trịch vững vàng, đồng nghĩa với việc đội ngũ cán bộ làm công tác BHLĐ phải thực sự làm việc nghiêm túc, có trách nhiệm với tính mạng người
N.L