Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

3 tháng đầu năm 2009, số vụ tai nạn lao động (TNLĐ) gây chết người xảy ra trên địa bàn TPHCM tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng trong nửa đầu tháng 3 - thời kỳ cao điểm thực hiện tuần lễ an toàn vệ sinh lao động và phòng chống cháy nổ - số vụ TNLĐ không những không giảm mà còn tăng gấp đôi so số lượng xảy ra trong 2 tháng đầu năm 2008.

Sáng 9-2, tại công trình ép cọc bê tông (lô R6, cư xá Văn Thánh Bắc, quận Bình Thạnh) đã xảy ra vụ TNLĐ vô cùng thương tâm làm chết anh M.V.H. (SN 1983) công nhân (CN) của Công ty TNHH Xây dựng và DV-TM Trung Trực. Anh H. được phân công điều chỉnh cọc ép và phát tín hiệu cho người vận hành máy ép. Khi đang ép đến đoạn cọc thứ 3 thì mọi người nghe tiếng kêu thất thanh của H. Anh bị chèn chết trong tư thế ngồi. Đầu nạn nhân bị kẹt trong khe hở giữa giàn khung cố định và ngoàm trượt của Ti-ben.

Vụ sập giàn giáo công trình cao ốc tại khu đô thị Phú Mỹ Hưng, Q7, TPHCM vào rạng sáng 30-12-2008, làm 2 người chết, 14 người bị thương. Ảnh: Việt Dũng

Vào khoảng 14g ngày 8-3-2009, tại trạm trộn bê tông của Công ty Lê Phan (quận 12), sau khi bơm bê tông xong, nhóm CN móc ngoàm của máy bơm bê tông vào ngoàm xe tải và móc dây xích cột máy bơm vào xe. Tuy nhiên, ngoàm móc không đúng vị trí nên trong quá trình vận chuyển, ngoàm nối và dây xích đã bật ra ép anh N.V.V. vào xe tải khiến anh V. tử vong. Ngày 13-2, em H.T.D., mới 17 tuổi, là CN thi công tại công trình xây dựng Trạm Kiểm dịch động vật Hóc Môn bị điện giật chết tại chỗ khi đang khiêng 1 thanh sắt dài gần nguồn điện.

Mới đây nhất, ngày 9-3, tại công trình thi công tuyến ống cấp nước ở Thủ Đức đã xảy ra vụ tai nạn lao động điện giật làm chết công nhân H.V.P. (SN 1986). Trong lúc làm vệ sinh đáy giếng, các CN sử dụng 1 bơm nước (loại bơm hỏa tiễn) để bơm nước từ đáy giếng lên. Vì nước ở đáy giếng không còn nhiều nên anh P. được phân công đứng cầm bơm để bơm không bị đổ. Khi đồng nghiệp cắm điện vào máy bơm, máy bơm bị rò điện giật chết anh P.

Trước đó, vào cuối tháng 2, khi đang bơm nước tại công trình xây dựng cao ốc văn phòng tại quận Bình Thạnh, anh T.V.P. bị điện giật ngã xuống hầm nước thải. Dù đã được hô hấp nhân tạo và chuyển ngay đến bệnh viện cấp cứu nhưng hiện anh P. vẫn đang còn trong tình trạng nguy kịch.

Danh sách những CN bị chết do TNLĐ trong thời gian gần đây cho thấy có đến trên 80% trong độ tuổi từ 17 - 30, đa phần là người lao động nghèo và hầu hết không được ký hợp đồng lao động. Một số trường hợp là CN thử việc và không được phổ biến những kiến thức về an toàn lao động, bảo hộ lao động.

Công nhân đang làm “xiếc”, quên tính mạng của chính mình
Ảnh: HỒ VIỆT

Bao nhiêu năm nay, tình trạng TNLĐ sở dĩ vẫn không chấm dứt là do 2 nguyên nhân chính dẫn đến TNLĐ vẫn không được khắc phục: ý thức của người sử dụng lao động và nhận thức của CN. Nhiều trường hợp, do thiếu kiến thức tối thiểu về an toàn nên nhiều CN đã chết oan uổng.

Tại công trình đào đường góc ngã tư đường Lý Chính Thắng - Bà Huyện Thanh Quan, mặc dù làm việc ở độ sâu gần 4m, 2 bên đường xe cộ chạy vùn vụt nhưng 2 công nhân mặc áo đồng phục màu xanh vẫn không đội nón bảo hộ. Công trình thi công không đóng cừ chống sạt lở đường theo quy định, dãy tôn rào chắn dựng xiêu vẹo trên những chân đế bằng xi măng không đảm bảo an toàn...

Làm việc ở độ cao 30m trên chiếc thang tre mỏng manh và không có dây đeo an toàn! Ảnh: Thái Bằng

Chưa hết, một số công trình đang thi công trên đường Lê Hồng Phong, Cao Thắng, Lạc Long Quân việc che chắn hết sức sơ sài, thậm chí chỉ chăng mấy sợi dây ni lông phản quang để cảnh báo!

Đã có không ít vụ tai nạn xuất phát từ sự chủ quan, cẩu thả kiểu như vậy. Điển hình như vụ tai nạn xảy ra tại Doanh nghiệp tư nhân Thương mại- Sản xuất Hoa Tân (quận 8). Anh T.V.H. đi vào khu vực máy nghiền giấy để làm vệ sinh trong khi cả khu vực trên đều ẩm ướt, đầy bùn sình ngập ướt lên cả mô tơ máy hút bột mà không mang giày. Khi có người cắm điện vận hành máy, T.V.H. bị điện giật chết ngay tại chỗ.

Vụ tai nạn xảy ra tại Công ty TNHH Điện lạnh Hoàng Phát (quận Bình Tân) cũng có nguyên nhân từ sự bất cẩn của CN. Anh H.V.T. là CN học việc, chưa được huấn luyện nghề hàn đã dùng mỏ hàn cắt vỏ máy nén máy lạnh nhưng không xả gas còn lại trong máy nén lạnh khiến máy nổ gây tai nạn. Anh H. được đưa đi cấp cứu nhưng đã chết tại bệnh viện.

Theo quy định, hội đồng bảo hộ lao động tại các đơn vị có chức năng huấn luyện an toàn lao động cho người lao động. Tuy nhiên, do lượng lao động thường xuyên biến động, lại không được ký kết hợp đồng lao động nên chủ sử dụng lao động không quan tâm đến vấn đề này.

Mạng điện không đảm bảo an toàn xuất hiện nhiều trong các khu sản xuất

Lý giải nguyên nhân khiến các vụ TNLĐ gia tăng, thanh tra Sở LĐ-TBXH cho rằng, lực lượng thanh tra quá mỏng không thể thanh tra hết ATLĐ trên địa bàn. Thanh tra Sở LĐ-TBXH còn cho rằng, hiện chưa có cơ chế phối hợp kiểm tra đối với công trường xây dựng nên để kiểm tra toàn diện về an toàn lao động phải lập đoàn kiểm tra liên ngành.

Về công tác xử lý TNLĐ, phải chờ cơ quan công an chuyển hồ sơ nhưng đề xuất thì nhiều mà phản hồi thì ít! Đây cũng là một rào cản rất lớn cho việc tuyên truyền nhằm răn đe các doanh nghiệp không vi phạm.
Hiện thành phố có gần 50% số doanh nghiệp có quy mô từ 50 lao động trở lên không có hội đồng BHLĐ. Phần lớn cán bộ hội đồng đều kiêm nhiệm nên việc kiểm tra công tác an toàn lao động tại các doanh nghiệp được giao cho các quản đốc, tổ trưởng và bộ phận này thường kiểm tra theo đợt.

Hiện trường vụ gãy dầm cầu Chợ Đệm (H.Bình Chánh, TPHCM) ngày 10-3-2009 làm 1 công nhân chết và 1 người khác bị thương.
Ảnh: SONG PHA

Bên cạnh đó vai trò của chính quyền cơ sở chưa thực sự được phát huy. Nếu phát huy tốt trách nhiệm của chính quyền cơ sở, chắc chắn sẽ là biện pháp hữu hiệu giải quyết tận gốc vấn đề về vệ sinh ATLĐ. Bởi lẽ, dù có tăng biên chế số lượng thanh tra viên ATLĐ lên gấp 10 lần như hiện nay mà chính quyền cơ sở bàng quan, thờ ơ với những vi phạm của doanh nghiệp và người lao động ngay trên địa bàn do mình quản lý thì vẫn không thể cải thiện tình hình…

Mặt khác, tình trạng “khoán trắng” cho các tổ thầu tư nhân khá phổ biến. Điều này dễ làm nảy sinh tình trạng thuê mướn lao động thời vụ nên người lao động không được tập huấn, không được trang bị đầy đủ phương tiện BHLĐ...

Bất cập khác nữa là mức xử phạt vi phạm trong lĩnh vực ATLĐ quá nhẹ. Theo Nghị định 113/2004/NĐ-CP, vi phạm về vệ sinh ATLĐ bị xử phạt hành chính từ 200.000đ đến 20 triệu đồng. Với mức phạt này, không ít chủ doanh nghiệp “thà nộp phạt còn hơn phải đầu tư hàng trăm triệu đồng để bảo đảm vệ sinh ATLĐ theo đúng quy chuẩn”. Rõ ràng, TNLĐ “nóng” vì khâu kiểm soát hiện nay quá lỏng lẻo nên TNLĐ thường xuyên xảy ra là điều tất yếu./.