Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Sau một thời gian khá dài bị cấm khai thác do ô nhiễm môi trường và nhiều tai nạn làm hàng chục người bỏ mạng, mỏ đá Lèn Chùa xã Quỳnh Xuân (Quỳnh Lưu, Nghệ An) được khai thác trở lại. Thế nhưng ngay sau khi được tái khai thác, tính mạng con người vẫn bị xem nhẹ đến rẻ rúng?

Một tin dữ loan đi từ mỏ đá Lèn Chùa (Quỳnh Xuân, Quỳnh Lưu) về vụ tai nạn chết người khoảng 17 giờ ngày 13-8. Về dư luận, một số người cho là chuyện bình thường vì nó vẫn xảy ra, nhưng với một số người khác lại là sự ngạc nhiên vì sau một thời gian dài cấm khai thác do ô nhiễm, tai nạn gây chết chóc nhiều, báo chí phản ánh mạnh mẽ; các cơ quan liên chức đã vào cuộc, tưởng rằng công tác an toàn sẽ đảm bảo khi được phép khai thác trở lại. Thế nhưng ngay sau khi được tái khai thác, một vụ tai nạn thương tâm xảy ra.

Sau khi xảy ra tai nạn, chúng tôi có mặt tại hiện trường và một cảnh tượng bi thương với những con người xấu số nằm dưới phiến đá lạnh, nặng hàng chục tấn rơi từ độ cao hơn 100m. Chỉ có đôi dép nhựa và máu là tung bắn lên trên mặt đá.

Khăn tang nơi mỏ đá Lèn Chùa bao giờ mới chấm dứt?
(Ảnh: Đào Quỳnh)

Nạn nhân Cao Xuân Thứ (39 tuổi) ở xóm 20, xã Quỳnh Văn chết tại chỗ với một hình hài bị khối đá "giã" nát. Anh Thứ là con độc nhất và là cha của ba đứa con nhỏ, có mẹ già và vợ đang mang thai, sức yếu. Hai nạn nhân còn lại may mắn thoát khỏi tử thần khi chỉ bị thương, trong đó có chị Nguyễn Thị Kế (45 tuổi, ở xóm 20 xã Quỳnh Văn) bị dập chân và bàng quang.

Tuy nhiên người dân lại khá bình thản với vụ tai nạn này. "Tai nạn xảy ra nhiều nên "chai" rồi. Có vụ chết đến 6 người, bị thương mấy người nữa kia. Có vụ một nạn nhân chết khi đang mang thai" - một người dân kể. Mỏ đá Lèn Chùa được phép khai thác vào khoảng 12 năm trước, kể từ đó cứ mỗi năm con số vụ tai nạn và người chết lại tăng lên.

Hàng trăm con người lao động tại đây trong mịt mùng mây bụi, hầu hết là người dân địa phương và vùng lân cận, rất nhiều phụ nữ. Một số người tranh thủ lúc nông nhàn, nhưng không ít người chuyên nghiệp với công việc làm thuê nơi mỏ đá này. Một điều chung nhất là họ có hoàn cảnh nghèo khổ, lao động cực nhọc trong môi trường ô nhiễm nặng nề.

Chị L, từng là một phu vác đá, nay bỏ nghề, lập một quán hàng nhỏ tâm sự: "Biết là nguy hiểm nhưng sau một ngày, một tuần là có tiền ngay nên ai cũng ham mà lao vào làm đá". Tại hiện trường vẫn còn đó nhưng thớ đá "hàm ếch" chờ chực rơi xuống, nhưng hố sâu ăn vào núi khai thác theo một quy trình ngược (khoét từ dưới lên), những dây thừng cheo leo trên vách đá để thợ khoan du bám.

Sau vụ tai nạn, một số chủ mỏ vẫn tiến hành khai thác bình thường, có mỏ có giấy phép khai thác nhưng thường là khoán trắng lại cho các ông thầu B "phẩy" đảm nhận.

Ông Trần Văn Nghệ - chủ mỏ của vụ tai nạn hôm 13-8, dù không có giấy phép vẫn ồ ạt khai thác trái phép. Thế nhưng ngay sau khi tai nạn chết người xảy ra, ông Nghệ vẫn thản nhiên bao biện: "Tôi biết đến tháng 9 này là Sở Tài Nguyên - Môi trường sẽ cấp phép khai thác nên tôi cho người đến để dọn dẹp, chuẩn bị".

Một điều hết sức khó hiểu đối với chính quyền xã Quỳnh Xuân là tại sao vẫn để cho một hầm khai thác đá "chui" như thế hoạt động? Dư luận có thể trả lời bằng một góc nhìn khá thực tế: Lợi nhuận kếch sù từ mỏ đá mà chỉ những người "trong cuộc" mới biết hết được, đặc biệt là giá cả vật liệu xây dựng đang tăng vọt như hiện nay.

Một luật sư cho biết: Đây là sự việc mà có thể truy tố người chủ hầm khai thác. Tuy nhiên, dư luận đòi hỏi một động thái cao hơn đó là làm sao dứt điểm tình trạng mất an toàn lao động và chính quyền địa phương không còn "lãnh cảm" với những cái chết thương tâm của con người./.