Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Cùng với những thành tựu trong phát triển kinh tế - xã hội, thời gian qua công tác bảo hộ lao động (BHLĐ) ở nước ta đã có những chuyển biến đáng kể về cả hệ thống văn bản pháp luật, bộ máy tổ chức. Trên thực tế, rất nhiều ngành, nhiều địa phương, doanh nghiệp và người sử dụng lao động đã có những biện pháp, sáng kiến cải thiện điều kiện làm việc, bảo đảm an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ) và môi trường sản xuất kinh doanh. Song, chúng ta vẫn phải thẳng thắn thừa nhận công tác BHLĐ còn quá nhiều khó khăn và tồn tại cần giải quyết.

Thực tế cho thấy, tình hình TNLĐ và BNN đang có xu hướng gia tăng. Những năm gần đây, bình quân mỗi năm nước ta xảy ra 4.245 vụ TNLĐ, làm 4.415 người bị nạn với 480 người chết, số vụ TNLĐ tăng 17,38%/năm. Ngoài ra, mỗi năm còn có thêm 1.000 - 1.500 người mắc bệnh nghề nghiệp, nâng tổng số người mắc bệnh nghề nghiệp (tính đến cuối năm 2004) là 21.579 người. Từ năm 2000 - 2004, chỉ tính riêng số tiền do cơ quan Bảo hiểm xã hội chi trả cho người bị TNLĐ là ... 248,05 tỉ đồng.

* Vậy, theo dự thảo chương trình quốc gia về Bảo hộ lao động sẽ tập trung giải quyết các vấn đề gì thưa ông?

Cần kiện toàn nâng cao năng lực của hệ thống cơ quan quản lý Nhà nước về ATVSLĐ và Thanh tra lao động. Tiếp đó, nâng cao trách nhiệm và thực hiện tốt hơn nữa công tác BHLĐ ở các cấp, các ngành để cải thiện điều kiện làm việc, giảm tai nạn lao động (đặc biệt là ở khu vực ngành nghề có nguy cơ mất an toàn lao động như công nghiệp điện, khai thác khoáng sản, xây dựng... ). Cũng không kém quan trọng, đó là phải xây dựng hệ thống các giải pháp để phòng ngừa TNLĐ, giảm tỉ lệ người mắc bệnh nghề nghiệp và phục hồi khả năng lao động cho người bị TNLĐ hoặc BNN. Ngoài ra, dự thảo chương trình còn hướng đến xây dựng quỹ bồi thường TNLĐ và BNN; tăng cường hoạt động nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp quản lý đối với vấn đề ATVSLĐ (mở rộng hệ thống thông tin - tuyên truyền về BHLĐ, duy trì đều các Tuần lễ quốc gia về ATVSLĐ và các hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng về công tác BHLĐ, khuyến khích các doanh nghiệp tự giác cam kết thực hiện ATVSLĐ...)

* Có một thực tế là càng ngăn chặn thì TNLĐ càng gia tăng. Dự thảo chương trình có tính đến thực trạng này, thưa ông?

Thực tế trên có nguyên nhân thuộc về cơ quan quản lý nhà nước và cả các doanh nghiệp. Có thể thấy, sự quan tâm đầu tư ngân sách của Nhà nước cho công tác BHLĐ chưa thỏa đáng. Hàng năm, chỉ có khoảng 500 triệu đồng được đầu tư thông qua Bộ LĐ-TB và XH cho các hoạt động quản lý Nhà nước về BHLĐ. Phía doanh nghiệp, nhận thức, trình độ của người sử dụng lao động trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ còn yếu kém, thiếu ý thức chấp hành pháp luật về BHLĐ và ATVSLĐ. Riêng với người lao động, do nhiều người chuyển đổi từ khu vực nông nghiệp sang công nghiệp, trình độ văn hóa còn hạn chế và thiếu được huấn luyện về BHLĐ, ATVSLĐ nên không hiểu biết đầy đủ về các mối nguy hiểm cần phải đề phòng. Nguy hại hơn, khi nhiều người lao động vì có thu nhập thấp kém đã chấp nhận làm việc trong điều kiện lao động không đảm bảo.

Một nguyên nhân nữa là sự gia tăng về số lượng doanh nghiệp nhưng trình độ kỹ thuật, công nghệ lậc hậu, thiếu khả năng đầu tư cho cải thiện điều kiện lao động. Theo thống kê, Việt Nam hiện có hơn 160 ngàn doanh nghiệp (chủ yếu là các doanh nghiệp vừa và nhỏ) và hơn 2,6 triệu hộ sản xuất kinh doanh. Thế nhưng, năm 2003 chỉ có 8% số doanh nghiệp có công nghệ tiên tiến trong khi có tới 75% doanh nghiệp có công nghệ trung bình và lạc hậu.

* Thưa ông, đó cũng là thách thức đòi hỏi dự thảo chương trình quốc gia về BHLĐ sớm được phê duyệt?

Đến năm 2010, sẽ có khoảng 50 vạn doanh nghiệp hoạt động (với khoảng trên 95% các doanh nghiệp vừa và nhỏ). Nếu phát triển theo trình dộ công nghệ lạc hậu như hiện nay, tất yếu sẽ làm tăng nguy cơ xảy ra TNLĐ và thêm nhiều loại bệnh nghề nghiệp mới. Cùng đó, sự phát triển mạnh mẽ của các ngành công nghiệp, đặc biệt là các ngành khai khoáng, điện và xây dựng cũng thêm nỗi lo về TNLĐ và bệnh nghề nghiệp... Với hàng loạt nguy cơ như vừa nêu, nếu không có một chương trình mang tầm cỡ quốc gia, không có sự đầu tư thích đáng và sự nhanh chóng vào cuộc của các ngành, các cấp trong thực hiện công tác BHLĐ thì đất nước ta sẽ còn đối mặt dài dài với tình hình gia tăng TNLĐ và BNN.