Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Nhiều năm nay, những công nhân thoát nước luôn mơ ước chiếc áo bảo hộ lao động không thấm nước khi chui cống. Trong khi "áo người nhái" cũng như những trang thiết bị đặc dụng khác đang ở đâu xa tít thì những công nhân chui cống ngày ngày phải đối diện với môi trường làm việc độc hại cùng những bệnh nghề nghiệp tiềm ẩn.

Một ngày giữa tháng 8, dưới rạch Lê Công Phép (P.An Lạc, Q.Bình Tân, TP.HCM) đen ngòm, ba công nhân: Trương Văn Điểu, Bùi Lê Nhật Hùng, Vương Văn Hùng (tổ 4, Xí nghiệp thoát nước số 1, Công ty thoát nước đô thị TP.HCM) đang lóp ngóp vớt rác. Trên con rạch này, có những đoạn rác nhiều hơn... nước khiến dòng chảy cứ tắc tị. Những người đi đường ngang qua dù đã bịt khẩu trang kín mít cũng không chịu nổi mùi hôi nồng nặc. Trong khi đó, những công nhân lại tỏ ra "phình phường" khi phơi mặt giữa nắng gắt và dầm mình trong dòng nước thối... Anh Nguyễn Văn Kệ, tổ trưởng tổ công đoàn tổ 4, Xí nghiệp 1 nói: "Những lúc nắng muốn lột da như thế này, mang quần áo dài làm việc là phù hợp". Một số công nhân khác lên tiếng: "Công ty quy định thì phải chấp hành nhưng thực ra, mang đồ dài cùng những loại "bao bị" khác sẽ gây vướng víu khi leo trèo, xúc rác. Đặc biệt, những lúc làm ca đêm, gió thổi thốc vào bộ quần áo ướt nhẹp trên người làm tụi tui lạnh thấu tim!".

Chúng tôi không khỏi rùng mình ái ngại cho sức khỏe, thậm chí tính mạng của những công nhân thoát nước khi họ thường xuyên "đụng" phải những chiếc kim tiêm dính máu. Thế nhưng, một công nhân chui cống chặc lưỡi: "Ôi dào! Trong dòng nước đen sì ô nhiễm này, người còn thiếu điều bị ngộp thở, huống hồ chi... vi -rút si-đa! Lâu lâu, cũng có người cùng nghề chết nhưng đâu ai biết được đích xác họ chết vì bệnh gì! Còn những bệnh về đường hô hấp thì khó tránh khỏi...". Anh công nhân này xin "mở ngoặc" nói thêm: "Trước đây, nghe đâu Công ty thoát nước đô thị thành phố cũng có nhờ bên y tế kiểm nghiệm xem con vi-rút HIV có sống được trong lòng cống không. Tụi tui không biết kết quả cụ thể ra sao nhưng công ty bảo cứ... an tâm làm việc, kim tiêm đó sẽ không lây đâu mà sợ!".

Theo anh Phương (tổ 1, Xí nghiệp 1), chuyện lây nhiễm HIV là chuyện... xa xôi, còn những sự cố "ám ảnh" hằng ngày đối với những công nhân thoát nước chính là gặp phải những hố ga có hóa chất, dầu mỡ, những tuýp bóng đèn bể ngang khiến chân tay đứt toạc, khó cầm máu... Mặc dù biết có nhiều nguy hiểm rình rập nhưng không ít công nhân thích mang giày nhựa hơn là giày cao cổ. Họ lý giải, khi mang giày cao cổ, nếu nước, đặc biệt là khi đất, cát lọt vào, dính ở các kẽ ngón chân thì rất bất tiện, khó xoay xở trong lòng cống hẹp.

Công ty thoát nước đô thị TP.HCM hiện có 342 công nhân chui, vét cống. Trong đó, công nhân chui cống mỗi năm được cấp 4 bộ áo quần lao động bình thường (trước năm 2003 mỗi người chỉ được 2 bộ), 4 cái khẩu trang, 2 đôi giày nhựa, 3 đôi giày cao cổ, 3 đôi găng tay vải bạt, 3 đôi găng tay len sợi. Ngoài ra, cứ hai năm, mỗi người sẽ được nhận 1 bộ áo mưa và 1 nón nhựa... Về bồi dưỡng độc hại, mỗi công nhân được 8.000 đồng/công (chui cống) và 6.000 đồng/công (vét cống). Theo các công nhân chui cống, mỗi lần họ chui trúng hầm đầy dầu nhớt là coi như phải "hy sinh" bộ áo quần trên người!

Anh Nguyễn Hữu Kiểm, tổ trưởng sản xuất tổ 4, Xí nghiệp 1 bày tỏ: "Anh em ao ước được mang những bộ đồ có chất nylon không thấm nước, gần giống như của người nhái ấy. Tụi tui đã kiến nghị nhiều lần nhưng chờ dài cổ không biết bao giờ mới có!". Ông Nguyễn Thiện, Chủ tịch Công đoàn Công ty thoát nước đô thị TP.HCM cũng nhìn nhận: "Việc công nhân mong muốn có bộ đồ đặc dụng để tự bảo vệ mình là chính đáng. Bởi lẽ, hệ thống thoát nước ở TP.HCM hiện bị xem là "của chung" cho mọi chất thải sinh hoạt, chất thải công nghiệp độc hại...".

Theo ông Thiện, từ nhiều năm trước, Công ty thoát nước đô thị TP.HCM đã quan tâm đến việc thiết kế bộ đồ đặc dụng cho công nhân và có làm việc với một đơn vị nghiên cứu bảo hộ lao động, nhưng đến nay vẫn chưa ra sản phẩm. Tuy nhiên, ông Nguyễn Thiện lưu ý, điều kiện làm việc trong lòng cống rất đặc biệt, khá nóng bức, nhất là trong những lòng cống hẹp 0,5 mét nên việc chế tạo đồ đặc dụng thích hợp không phải dễ dàng.

Ông Thiện nhận xét, hiện vẫn còn một số công nhân "xé rào" không sử dụng các trang bị bảo hộ lao động được cấp phát khi không có đoàn kiểm tra. Những trường hợp không chấp hành sẽ bị phê bình nghiêm khắc, bị trừ điểm năng suất và không xét các danh hiệu thi đua. "Trong khi chưa có đồ đặc dụng thì công nhân phải tuân thủ quy định bảo hộ lao động của công ty để tự bảo vệ mình. Nếu gặp hầm ga có nhớt hay hóa chất là phải kêu xe chuyên dùng hút trước khi xuống cống..." - ông Thiện nhắn nhủ.