Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Với số liệu trung bình hơn 500 người chết, hàng nghìn người bị thương mỗi năm, tai nạn lao động (TNLĐ) đang có xu hướng gia tăng nghiêm trọng và ngày càng trở nên nhức nhối.

Lực lượng LĐ ở VN mỗi năm tăng hơn 1 triệu người, kèm theo đó là sự gia tăng số lượng DN có điều kiện LĐ xấu, môi trường vệ sinh kém, nhưng chỉ có từ 5% - 8% số DN được thanh tra về LĐ hàng năm. Số vụ truy cứu trách nhiệm hình sự chỉ chiếm khoảng 1,2% tổng số vụ TNLĐ chết người, nên không có tác dụng giáo dục, phòng ngừa việc tái diễn TNLĐ.

Trong các ngành nghề và lĩnh vực sản xuất thường xảy ra TNLĐ, thì ngành xây dựng luôn có số vụ TNLĐ chết người chiếm tỉ lệ cao, đặc biệt là ở các DN vừa và nhỏ. Mặc dù Bộ Xây dựng và CĐ Xây dựng VN đã tập trung đẩy mạnh công tác BHLĐ và ban hành ban hành nhiều chỉ thị, quyết định về ATVSLĐ-PCCN, song nguy cơ TNLĐ vẫn là mối đe doạ thường xuyên với NLĐ.

Điều kiện lao động: Bất ổn
Ngành xây dựng (XD) là một ngành sử dụng nhiều lực lượng LĐ với gần 350.000 người, trong đó các DN trực thuộc Bộ XD hơn 240.000 người. NLĐ phải làm việc trong điều kiện LĐ phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn dẫn đến TNLĐ và bệnh nghề nghiệp (BNN).

Năm 2008, Bệnh viện Xây dựng đã tiến hành đo kiểm 13.828 mẫu về môi trường LĐ, nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió, ánh sáng, bụi, tiếng ồn, độ rung, hơi, khí độc, phóng xạ và từ trường tại 41 cơ sở. Kết quả kiểm tra cho thấy tuy môi trường LĐ được chuyên môn và CĐ các cấp quan tâm đầu tư khắc phục nhằm từng bước cải thiện điều kiện làm việc cho NLĐ, nhưng vẫn còn 9,84% số mẫu không đạt tiêu chuẩn cho phép (năm 2007 là 13,1%).

Một số điều kiện làm việc như nhiệt độ, bụi, tiếng ồn số mẫu không đạt tiêu chuẩn vẫn chiếm tỉ lệ cao. Bệnh viện cũng đã khám, phát hiện bệnh nghề nghiệp cho 1.690 lượt người, trong đó 11 trường hợp mắc bệnh điếc do tiếng ồn.

Ngoài điều kiện làm việc và môi trường LĐ chưa đạt chuẩn theo quy định, thì thiết bị, máy móc, công cụ LĐ không đảm bảo an toàn vẫn đưa vào sử dụng và NLĐ không được trang bị đầy đủ các phương tiện bảo vệ cá nhân trong LĐSX-đều là những nguyên nhân dẫn đến TNLĐ.

Theo báo cáo của các đơn vị trực thuộc Bộ XD, năm 2008 đã xảy ra 167 vụ TNLĐ, trong đó 15 vụ TNLĐ chết người làm 21 người chết. Vụ TNLĐ chết người nghiêm trọng nhất xảy ra ngày 15.7.2008 tại cảng Cái Lân-Quảng Ninh, làm 7 CNLĐ Cty CP Lilama 69.2-TCty Lilama bị chết và 1 người bị thương nặng.

Số liệu điều tra ATLĐ trên các công trình xây dựng vừa và nhỏ của Bộ LĐTBXH thời gian qua cho thấy: 84% số NLĐ trên các công trường XD là LĐ nông nhàn, trong đó trên 90% chưa được huấn luyện ATVSLĐ; chỉ có 24,6% NLĐ được trang bị đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân trong LĐ; 34% DN có giàn giáo chắc chắn, đủ rộng, có lan can che chắn; 14,6% DN có nước uống hợp vệ sinh cho NLĐ...

Nhìn nhận vấn đề ATVSLĐ trong các DN vừa và nhỏ ngành XD còn yếu, lãnh đạo Vụ Quản lý hoạt động xây dựng (Bộ XD) cho rằng nguyên nhân chủ yếu là do DN thiếu quan tâm, đầu tư cải thiện điều kiện LĐ, đưa vào sử dụng máy, thiết bị không an toàn, không xây dựng quy trình, nội quy ATLĐ, không trang bị đầy đủ các phương tiện bảo vệ cá nhân cho NLĐ. NLĐ phần lớn chuyển từ khu vực nông nghiệp sang công nghiệp nên tác phong công nghiệp hạn chế, không được huấn luyện về ATVSLĐ.

Hiện tượng phổ biến nhất là việc XD, cải tạo nhà xưởng, thiết bị, công nghệ SX không gắn với thực hiện các biện pháp bảo đảm ATVSLĐ nhằm giảm chi phí và vi phạm các quy trình, tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn. Mặc dù Bộ XD đã ban hành nhiều quy định liên quan đến ATLĐ, nhưng nhiều cơ sở người sử dụng LĐ ít tuân thủ các quy định đó, nhất là việc khai báo TNLĐ.

Các vụ TNLĐ chết người xảy ra chỉ được khai báo khi người bị TNLĐ có tham gia BHXH bắt buộc hoặc DN không thể che giấu được... Nguyên nhân đáng quan tâm nữa là tình trạng chạy theo tiến độ hoặc khoán trắng công việc còn xảy ra ở nhiều nơi. Các vụ TNLĐ do ngã cao, vật liệu rơi, đổ; tai nạn khi làm việc ở những vị trí cheo leo hoặc những nơi làm việc nguy hiểm nhưng thiếu cảnh giới vẫn còn tái diễn. Môi trường LĐ và BNN đặc biệt xảy ra trong các DN vừa và nhỏ ngành XD chưa được khắc phục nhiều.

Để khắc phục tình trạng này, Bộ XD và CĐXD VN đã tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra để bắt buộc các DN sử dụng LĐ tuân thủ các quy trình của Nhà nước về ATVSLĐ. Theo đó, các cấp CĐ ngành phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý đồng cấp tập trung khắc phục ngay những tồn tại, yếu kém trong thi công, SX tại các công trình, nhà máy đã xảy ra TNLĐ chết người. Các công trình trọng điểm, tập trung đông CNLĐ, điều kiện LĐ phức tạp, nguy hiểm được tập trung kiểm tra việc tuân thủ các quy trình, quy phạm, các biện pháp ATLĐ đã được lập và phê duyệt kể cả hồ sơ quản lý, chỉ đạo thi công...

Tuy nhiên, các giải pháp để tăng cường công tác phòng ngừa TNLĐ đến nay xem ra vẫn chưa hiệu quả, còn nhiều bất cập. Vì vậy, các cơ quan chức năng cần kiểm tra công tác khai báo, điều tra TNLĐ, xác định chính xác nguyên nhân và trách nhiệm trong việc để xảy ra TNLĐ. Để đảm bảo ATVSLĐ, đề cao trách nhiệm của lãnh đạo đơn vị đối với tính mạng, sức khoẻ NLĐ, Bộ XD đã chỉ đạo, hướng dẫn các DN trong ngành tập trung thực hiện các giải pháp giảm thiểu TNLĐ. Đáng chú ý là: Kiện toàn bộ phận chuyên trách về ATLĐ, y tế trong các DN vừa và nhỏ.

Những đơn vị hoạt động độc lập có trên 300 LĐ cần phải bố trí ít nhất 1 CB chuyên trách BHLĐ (dưới 300 LĐ có thể bố trí CB bán chuyên trách). CB làm công tác BHLĐ phải được đào tạo chuyên môn, hiểu biết về kỹ thuật, quy trình công nghệ trong thi công xây lắp, SX vật liệu XD và pháp luật, chế độ chính sách BHLĐ. Tất cả các loại máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về ATLĐ phải được kiểm định trước khi đưa vào sử dụng...

Theo báo cáo của riêng các đơn vị trực thuộc Bộ Xây dựng, trong 3 năm từ 2006 - 2008 đã để xảy ra 48 vụ TNLĐ nghiêm trọng, TNLĐ chết người, làm chết 72 người. Trong đó có 2 vụ TNLĐ nghiêm trọng làm chết 25 người, 1 người bị thương nặng. Riêng năm 2008, số vụ TNLĐ chết người so với năm 2007 giảm 6 vụ (28,6%), số người chết giảm 17 người (44,74%), nhưng so với năm 2006 số vụ TNLĐ chết người tăng 2 vụ (16,6%), số người chết tăng 8 người (61,54%). Từ đó cho thấy TNLĐ, đặc biệt là TNLĐ nghiêm trọng, TNLĐ chết người xảy ra tại các đơn vị trực thuộc bộ trong 3 năm gần đây chưa có chiều hướng giảm, yếu tố gây TNLĐ do ngã cao chiếm 58,33%, do điện giật là 16,67%, do vật liệu, thiết bị đổ đè là 25%. Một số đơn vị trong 3 năm qua để xảy ra nhiều vụ TNLĐ chết người, TNLĐ nghiêm trọng là: TCty Sông Đà 16 vụ, 32 người chết; TCty Lilama: 6 vụ, 13 người chết; TCty Công nghiệp ximăng: 6 vụ, 7 người chết; TCty XD Hà Nội: 5 vụ, 5 người chết... B.C.Đ trích (nguồn từ CĐ Xây dựng VN)