Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Chỉ mới lướt qua nơi làm việc của nhóm thợ dưới chân ngọn núi trắng một màu lở lói, mà mũi đã nặng trịch, miệng khô khốc vì bụi đá... Bên trên những vách đá cheo leo cả trăm mét, mạng sống của những người thợ đá trở nên nhỏ nhoi, mong manh đến mức có thể tan theo gió đại ngàn.
Không chỉ gây ra thảm cảnh vợ mất chồng, con mất cha..., kinh hoàng hơn, các mỏ đá ở An Giang còn đẩy hàng ngàn người dân trong vùng vào hố sâu bệnh tật và đói nghèo.

Đó là bức tranh toàn cảnh về điều kiện làm việc của những người thợ tại các mỏ đá tại địa bàn huyện Tri Tôn. Trong vai người bản địa đi tìm bò lạc bầy, tôi "lọt" vào khai trường núi Cô Tô của Cty khai thác đá 621 - toạ lạc trên địa bàn ấp Tô Lợi, xã Cô Tô, huyện Tri Tôn và phần nào cảm nhận được mối hiểm hoạ đang rình rập những người thợ đang mưu sinh trên miệng tử thần.

Treo mình giữa lộng gió đại ngàn, phía trên là những khối đá có thể rơi bất cứ lúc nào, bên dưới là vực đá sâu thăm thẳm... mà theo ước tính của Tươi - một người làm việc lâu năm ở đây cho biết, gần nhất cũng cách mặt đất 50m, nên chỉ cần một sơ suất nhỏ là cầm chắc cái chết.

Thế nhưng theo kết quả kiểm tra mới đây của Sở TNMT An Giang, thì có lẽ đây là độ cao "bé mọn" so với 5 khai trường thuộc mỏ đá Núi Dài, xã Châu Lăng (Tri Tôn) của Cty Antraco. Bởi ở đây, nhiều nơi lên đến trên 100m kèm theo hiện tượng đá treo, có thể đổ ập xuống nơi công nhân đang làm việc bất cứ lúc nào.

Không chỉ đối mặt với cái chết nát xương, thợ đá ở đây còn thường xuyên giáp mặt với cái chết không toàn thây. Ông Lê Văn Em - 51 tuổi, ngụ ấp Sà Lôn, xã Lương Phi (Tri Tôn), người có trên 30 năm thâm niên - ngày 6.12, khi đang đốt kíp nổ tại khai trường E của Cty Antraco, thì bất ngờ mìn nổ làm đứt lìa 2 cánh tay và gương mặt bị biến dạng đến khủng khiếp. Từng là trụ cột của gia đình, giờ đây ông phải cần cả gia đình trợ giúp từ miếng ăn, thức uống...

Tuy nhiên, so với nhiều đồng nghiệp thì ông Em còn may mắn, bởi có người không còn cơ hội đoàn tụ bên vợ con. Đó là trường hợp của ông Võ Văn Quốc - 38 tuổi, ngụ ấp Ròleng, xã Châu Lăng (Tri Tôn). Ngay lần tiếp xúc đầu tiên với khoan máy, bàn tay phải của anh đã đứt lìa. Sau thời gian điều trị, anh đã tử vong, để lại vợ và 2 con thơ sống trong cảnh túng thiếu...

Không chỉ có người thợ đá phải hứng chịu thảm cảnh mà quanh khu vực khai thác, cư dân tại mỏ đá cũng bị lâm vào cảnh bệnh tật và đói nghèo. Không cần đến máy móc, tại khu vực khai trường, chỉ bằng mắt thường cũng dễ dàng chứng kiến cảnh ô nhiễm nghiêm trọng từ bụi đá. Kết quả thanh tra mới đây của Sở TNMT An Giang cho thấy, phần lớn các DN khai thác không đúng thiết kế và không tuân thủ quy định gắn cột phun nước tại các đầu băng tải đá thành phẩm, nên đã làm gia tăng lượng bụi phát tán ra môi trường.

Do vậy, ven khai trường núi Dài và núi Cô Tô là không gian nhuốm đầy bụi: Bụi giăng phủ nhà, lấp ngập bàn ăn, rơi vãi trên giường ngủ và lãng đãng ở khắp các nẻo đường. Theo Trung tâm Y tế dự phòng huyện Tri Tôn, trong năm 2007 đã phát hiện 20 thợ tại 3 đơn vị Antraco, Cty 621 và Gạch tuynel bị nhiễm lao, nâng tổng số bệnh nhân lao tại 15/15 xã, thị trấn trong huyện lên 223 người; trong đó, chỉ tính riêng tại 4 xã, thị trấn ven các khai trường đã chiếm đến 45,7% số ca.

Không chỉ gieo rắc mầm bệnh, bụi đá và đá miểng đã gây ra hiện tượng "sa mạc hoá" với lớp bụi và đá dăm dày cả tấc trên nhiều diện tích đất trồng, đẩy hàng trăm hộ dân vào cảnh túng bấn. Không sản xuất, trồng trọt được, nhiều người dân phải đi làm thuê lại cho các Cty khai thác đá, tiếp tục loay loay mưu sinh bên miệng thần chết.

Tuy nhiên, điều khiến chúng tôi thấy lòng mình đau nhất chính là thái độ bàng quan của cơ quan hữu trách địa phương. Bởi trước sau, lãnh đạo Phòng Nội vụ-LĐTBXH huyện Tri Tôn vẫn khẳng định năm 2007 an toàn lao động rất tốt, không có DN nào báo cáo có lao động tử vong. Và có phải vì cái sự "tốt" ấy mà thờ ơ trước sự bùng nổ sự cố tại các mỏ đá trong thời gian qua? Thân phận người thợ đá đến bao giờ hết "đánh đu" giữa điệp trùng hiểm nguy?