Trang thông tin điện tử về An toàn vệ sinh lao động, Cục An toàn lao động

Viện Y học Hải quân (TP Hải Phòng) là địa chỉ nằm lòng của thợ lặn miền Bắc, bởi đây là nơi đầu tiên tiếp nhận và giàu kinh nghiệm điều trị những bệnh nhân bị tai nạn do lặn biển.

Thượng tá Lê Đăng Văn - Phó Chủ nhiệm Khoa Sinh lý hải quân của Viện - cho biết:

- Bệnh giảm áp khá phổ biến ở ngư dân, đặc biệt là thợ lặn. Những người lặn sâu trên 12m với thời gian trên 30 phút, khi trở lại mặt nước không thực hiện đúng quy trình đều có nguy cơ mắc. Đây là hiện tượng khi người lặn trở lại mặt nước quá nhanh, độ bão hoà nitơ trong máu tăng dẫn đến sinh bọt khí trong máu. Hiện tượng này sẽ gây tắc mạch máu, làm liệt, nặng có thể tử vong.

Bệnh phổ biến ở ngư dân bởi khi làm nghề lặn, họ đều không qua kiểm tra, tuyển lựa tiêu chuẩn sức khoẻ nên nhiều người ngay từ đầu đã không đảm bảo sức khoẻ. Hơn nữa, kiến thức về biển và lặn biển của họ rất hạn chế.

- Có phải liệt tứ chi là biểu hiện dễ nhận thấy nhất của bệnh?

- Khi bị giảm áp, bên trong cơ thể có thể có các biểu hiện liệt ruột, rối loạn tiêu hoá gây nên tiểu tiện và đại tiện không tự chủ. Ngoài ra còn có biểu hiện tắc mạch tim, phổi và não; viêm đường tiết niệu, loét các điểm tì. Trong 10 năm điều trị, Viện chưa có ca giảm áp nào tử vong. Nhưng không ít bệnh nhân đến viện muộn, dù phác đồ điều trị tốt cũng khó có thể phục hồi tuần hoàn hoàn toàn, tương tự như người bị nhồi máu cơ tim. Và biểu hiện tiêu biểu nhất là liệt chân và tay.

- Trong quân đội, yêu cầu về sức khoẻ đối với thuỷ quân rất nghiêm ngặt và nhiều vòng tuyển lựa; đồng thời được trang bị kiến thức đầy đủ; tuân thủ nghiêm ngặt thời gian lặn, quy trình lặn (không được lặn quá 2 lần/ ngày, và làm việc phải tuân theo bảng lặn...).

Khi có một biến cố xảy ra trong cuộc lặn ngay lập tức họ được chuyển tới các trung tâm cấp cứu hoặc tới các trung tâm y học cao áp trong thời gian sớm nhất (tốt nhất là < 6 h) và chỉ định ngừng nghề lặn nếu có tai nạn lặn gây tổn thương não, tuỷ sống...

Chính vì vậy, từ 10 năm qua, từ khi được trang bị, buồng điều trị ôxi cao áp tại Viện Y học Hải quân chưa điều trị bệnh nhân trong quân đội nào. Với thợ lặn-ngư dân, khó có thể yêu cầu nghiêm ngặt như vậy. Nhưng nhìn chung, những người mắc bệnh mạn tính, hen, phế quản mạn tính, gan, tim, bệnh ngoài da không nên theo nghề này.

- Thưa BS, Viện đã có thống kê về tỉ lệ tai nạn biển đối với thợ lặn?

- Từ 10 năm nay, mỗi năm, Viện Y học Hải quân tiếp nhận khoảng 15 - 20 bệnh nhân giảm áp. Tuy nhiên, con số này không phản ánh thực tế các tai nạn lặn biển, vì số đến BV đã là rất nặng, có điều kiện đến viện và còn khả năng cứu chữa. Những ca nhẹ thường vào cơ sở y tế ở gần, chúng tôi cũng không có thống kê về số tử vong trên thực tế cũng như số liệu về tai nạn ở ngư dân. Tuy nhiên, khi khảo sát các vùng biển như đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi), Phú Quý (Bình Thuận), Cô Tô (Quảng Ninh), Bạch Long Vĩ (Hải Phòng), Nghệ An, Hà Tĩnh, những tai nạn này không phải là hiếm. Chúng tôi đã tiếp nhận nhiều bệnh nhân đến từ Quảng Ngãi, Thanh Hoá 7-10 ngày xảy ra tai nạn nên khả năng phục hồi hạn chế.

- Vậy mô hình trạm cấp cứu và điều trị ngay tại các ngư trường có phải là khả thi?

- Theo tôi đây là mô hình khả thi, nhất là ở những nơi mà thường xuyên có vài trăm thợ lặn. Trang thiết bị điều trị không quá tốn kém. Nếu có địa phương nào cần có sự hỗ trợ về kỹ thuật và đào tạo cán bộ y tế về điều trị giảm áp, chúng tôi sẵn sàng giúp sức. Sắp tới đây, chúng tôi cũng đang soạn thảo và cho ấn hành cuốn Sổ tay thợ lặn. Cuốn sổ gọn nhỏ, cung cấp những kiến thức sơ đẳng về nghề lặn sẽ là một hành trang hữu ích cho mỗi thợ lặn khi rời bến.

- Xin cảm ơn bác sĩ!