(Ngày 22 tháng 03 năm 1997, Bộ Lao động – Thương binh và xã hội có Thông báo số 298/LĐTBXH-ATLĐ về tình hình tai nạn lao động chết người năm 1996)
Năm 1996 sau hai năm thi hành Bộ Luật lao động, các ngành, các cấp và các doanh nghiệp đã có nhiều cố gắng thực hiện các quy định của Bộ Luật Lao động về an toàn lao động, vệ sinh lao động. Song nhìn chung, những chuyển biến đó chưa làm cho điều kiện lao động được cải thiện căn bản và đồng bộ, nhất là các doanh nghiệp ngoài quôc doanh. Do đó so với năm 1995, tai nạn lao động nói chung và tai nạn lao động chết người nói riêng trong năm 1996 chưa giảm, còn xảy ra nhiều và có nhiều vụ đặc biệt nghiêm trọng.
Bộ Lao động – Thương binh và xã hội thông báo đến các ngành, các địa phương tình hình tai nạn lao động chết người năm 1996 và một số biện pháp chính nhằm chủ động ngăn ngừa sự cố và tai nạn lao động trong thời gian tới.
I. TÌNH HÌNH CHUNG
1. Số vụ TNLĐ năm 1996.
Theo số liệu thống kê, báo cáo của 51/53 địa phương (thiếu tỉnh Cao Bằng, Sông Bé cũ) trong năm 1996 đã xảy ra 1.545 vụ tai nạn lao động làm 1.665 người bị tai nạn, trong đó có 249 vụ chết người làm 285 người chết và 467 người bị thương nặng, chưa kể nhiều trường hợp tai nạn xảy ra trong các cơ sở sản xuất tự do tư nhân quản lý mà chưa tiến hành điều tra, thống kê . So với năm 1995 tăng 19 vụ chết người và 21 người chết (Năm 1995 có 230 cụ TNLĐ chết người và 70 người bị thương);
- 35 cụ làm chết và bị thương từ 2 người trở lên (làm 71 người chết và 70 người bị thương);
- 70 người (trong tổng số 285 người chết) là lao động tự do. Hầu hết số người này không có hợp đồng lao động và không được huấn luyện vê ATLĐ;
- 6 vụ xảy ra trong các cơ sở sản xuất hoặc công trình xây dựng có vốn đầu tư nước người (làm 6 người chết);
So với năm 1995, số vụ tai nạn lao động làm chết nhiều người (2 người trở nên) tuy không tăng, nhưng có nhiều vụ đặc biệt nghiêm trọng do đó tỉ lệ người chết và bị thương trong một vụ tăng một cách đáng kể (năm 1995 xảy ra 41 vụ có từ 2 người bị tai nạn trở nên, làm chết 62 người và bị thương 61 người; năm 1996 xảy ra 35 vụ nhưng đã làm chết 71 người và bị thương 70 người).
2. Tình hình TNLĐ chết người ở các địa phương và các ngành.
Năm 1996 những địa phương không có hoặc ít xảy ra tai nạn lao động chết người là: Vĩnh Long, Bến Tre (không co); Phú Yên, Ninh Thuận, Tiền Giang, Trà Vinh, Minh Hải, Thái Bình, Sơn La (1 vụ 1 người chết).
Những địa phương đã xảy ra nhiều tai nạn lao động chết người là:
1. T P Hồ Chí Minh: 37 vụ – 41 người chết (7 vụ xảy ra trong lò khai thác than của tư nhân là chết 15 người lao động tự do) và 15 người bị thương
3. Hải Hưng: 12 vụ – 13 người chết,
4. Đồng Nai: 11 Vụ – 122 người chết và 1 người bị thương
5. Gia Lai: 11 vụ – 12 người chết
6. Hà Nội : 9 vụ – 9 người chết
7. Bà Rịa Vũng tàu: 8 vụ – 8 người chết
8. Khánh Hoà: 7 vụ – 9 người chết và 1 người bị thương
9. Thanh Hoá: 7 vụ – 8 người chết
10. Đắc Lắc: 7 vụ – 9 người chết.
11. Quảng Trị: 6 vụ – 6 người chết
12. Lâm Đồng: 6 vụ – 6 người chết
Những địa phương có số vụ tai nạn lao động chết người và số người chết tăng lên so với năm1995 là : Khánh Hoà (tăng 133%); T P. Hồ Chí Minh (tăng 85%); Hải Hưng (tăng 71 %); Lâm Đồng (tăng 50%); Quảng Ninh (tăng 50% Thừa Thiên Huế (tăng 25 %).
Ở một số ngành đã xảy ra nhiều tai nạn lao động chết người và tăng so với năm 1995 là:
1. Ngành Công Nghiệp: 45 Vụ – 51 người chết (trong đó có 7 lao động tự do) và 21 người bị thương ( trong đó có 2 lao động tự do);
2. Ngành xây dựng : 44 vụ – 46 người chết (trong đó có 14 lao động tự do) và 4 người bị thương, tăng so với năm 1995 (1995 : 36 vụ – 39 người chết và 6 người bị thương, có 16 lao động tự do);
3. Ngành Giao thông vận tải: 25 vụ – 31 người chết trong đó có 4 lao động tự do và 5 người bị thương;
4. Ngành Nông nghiệp và CNTP: 16 vụ – 17 người chết trong đó có 2 lao động tự do và bị thương 2 ngưòi, tăng so với năm 1995 (1995 : vụ – 9 ngưòi chết, có 2 lao động tự do).
II. PHÂN TÍCH CÁC VỤ TAI NẠN LAO ĐỘNG
1. Những lĩnh vực xảy ra nhiều tai nạn lao động
a-Llắp đặt, sửa chữa, sử dụng điện
Năm 1996 có 52 vụ chết người do điện giật làm 52 người chết, 16 người bị thương. Tai nạn lao động thường xảy ra trong các khâu: sửa chữa đường dây điện, sửa chữa thiết bị điện; cách điện không đảm bảo (rò điện ra vỏ); đấu nối móc điện tuỳ tiện; xây dựng nhà cửa vi phạm khoảng cách an toàn. Tai nạn lịch sử do điện giật chiếm tỉ lệ cao nhất trong các lại tai nạn lao động chết người (chiếm 20% số vụ).
b- Xây dựng
+ Năm 1996 xảy ra 42 vụ làm chết 46 người chết. Tai nạn lao động trong xây dựng thường xảy ra do ngã cao (28 vụ, 28 người chết); đổ công trình (9 vụ, 12 người chết và bị thương 7 người); sập đất (5 vụ, 6 người chết và 1 người bị thương ). Năm 1996 tai nạn lao động trong xây dựng xảy ra ở mức độ cao và có chiều hướng tăng (năm 1995: chiếm 14,78 % ; năm 1996 : chiếm 17% về số vụ).
c- Khai thác khoáng sản
Năm 1996 xảy ra 17 vụ làm 31 người chết và 12 người bị thương, trong đó 8 vụ xảy ra trong là khai thác than của tư nhân làm chết 17 người và bị thương 6 người. Tai nạn lao động thường xảy ra do sập lò, cháy khí mêtan, ngạt do khí,…Năm 1996 đã xảy ra nhiều vụ rất nghiêm trọng làm chết và bị thương nhiều người (9 vụ làm chết 24 người và bị thương 19 người).
Tai nạn lao động trong khâu khai thác đó và sử dụng vật liệu nổ tuy có giảm so với năm 1995 nhưng vẫn còn ở mức độ cao (11 vụ, 12 người chết). Tai nạn lao động trong khai thác đó thường xảy ra trong khai thác khoáng sản chiếm 12 % về số vụ.
d- Sử dụng các thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về ATLĐ.
Năm 1996, trong lĩnh vực sử dịng các thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về ATLĐ đã xảy ra 15 vụ, 26 người chết và 15 người bị thương. Tai nạn lao động xảy ra nhiều trong khâu sử dụng thiết bị nâng (11 vụ – 11 người chết) và thiết bị chịu áp lực (4 vụ – 8 người chết và 15 người bị thương).
e- Sử dụng thiết bị cơ khí:
Năm 1996 xảy ra 14 vụ chết người làm 14 người chết do thiết bị cán, cuốn, ép; chiếm 5%.
f- Sử dụng, vận chuyển , mua bán xăng dầu.
Năm 1996 xảy ra 5 vụ làm chết 8 người.
2- Một số vụ tai nạn lao động chết người điển hình năm 1996:
Ngoài những vụ đã nêu trong thông báo tình hình tai nạn lao động 6 tháng đầu năm 1996, chúng tôi xin nêu thêm một số vụ tai nạn lao động xảy ra trong nhiều người sau đây:
1- Tại lò than khai thác trái phép trong vườn bà Hằng, phường Hà Lâm, Quảng Ninh, ngày 01/7/1996 hai người là lao động tự do vào kiểm tra trong lò đã bị chết do ngạt khí (lò đã ngừng khai thác từ năm 1994).
2- Tại lò than khai thác trái phép trong vườn nhà ông Quế ở Hà Lâm, Quảng Ninh, ngày 11/7/1996 2 lao động tự do vào kiểm tra bị chết do ngạt khi.
3- Hồi 2 giờ 5 phút (ca) 3 ngày 15/8/1996 tại mỏ Vàng Danh, Quảng Ninh: khi khoan bên hông và nóc lò chuẩn bị để nổ mìn do than bị sụt, đè chết 2 người.
4- Ngày 5/9/1996 tại cơ sở sản xuất ghế sắt Đường Ngô Gia Tự phường 9 Quận 10 Thành Phố Hồ Chí Minh xảy ra vụ nổ chai Oxy làm chết 05 người, bị thương 15 người khác.
5- Ngày 7 /9/1996 tại khu vực đốt lò sấy mủ cao su ở nông trường Bến Hải, Quảng Trị do cháy mủ cao su làm bị bỏng nặng 3 người và 8 người khác bị thương khi tham gia chữa cháy.
6- Hồi 13h20 phút ngày 14/11/1996, tại là chợ vỉa 12 Khe Tam, thuộc Xí nghiệp sản xuất vật liệu than 4, Công ty Than Dương Huy (vùng Cẩm Phả), khi chống lò, lò bị sập làm đổ 32 lò chợ (toàn bộ chiều dài lò chợ là 58m rộng 5m ) làm chết 3 người và bị thương 2 người khác.
7- Ngày 27/11/1996 tại mỏ than Phấn Mễ thuộc Công ty gang thép Thái nguyên do sụt than vùi chết 2 người
8- Hồi 14 giờ ngày 24/12/1996, tại phường9, Quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh trong khi đang tiến hành sửa chữa nhà (Phòng khám đa khoa), Một tấm ô văng cũ đổ đè chết 1 người và làm bị thường 3 người
3. Nguyên nhân tai nạn lao động.
Qua kết quả điều tra và phân tích cho thấy: nguyên nhân chủ yếu của các vụ tai nạn lao động chết người xảy ra là do người sử dụng lao động và người lao động vi phạm các quy định củ Nhà nước về an toàn lao động, vệ sinh lịch sử thể hiện ở một số điểm sau đây.
+ Người sử dụng lao động và người lao động vi phạm các quy định của Bộ luật lao động về an toàn , người lao động không được huấn luyện về kỹ thuật an toàn (đặc biệt là số lao động hợp đồng ngắn hạn, thời vụ); người lao động không dùng trang bị bảo vệ cá nhân trong lao động; trong quá trình lao động thiết sự kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định về an toàn lao động
+ điều kiện làm việc và môi trường làm việc của người lao động không đảm bảo các tiêu chuẩn quy định: nhiều máy, thiết bị, công cụ sản xuất không đảm bảo an toàn do không được kiểm định, cấp phép sử dụng; nhiều thiết bị tự chế không đảm bảo an toàn nhưng vẫn đưa vào hoạt động.
+ Người sử dụng lao động không nắm được các quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động đối với hoạt động, kinh doanh của mình hoặc do chạy theo năng suất lợi nhuận nên đã không thực hiện các giải pháp về an toàn lao động, vệ sinh lao động.
4. Thiệt hại về vật chất
Theo báo cáo của các địa phương: Đắc lắc, An Giang, Bình THuận, Đồng Nai, Đồng Tháp, Hà Tây, thành phố Hồ Chí Minh, Hoà Bình, Kiên Giang, Lai CHâu, Nam hà, Minh Hải, Ninh Bình,Ninh THuận, Quảng Bình, Quảng Ninh, Sơn La, Thừa Thiên Huế, Trà Vinh, Vĩnh Long, Bắc Thái thiệt hại do tai nạ lao động gây ra (về máy móc; Nhà xưởng; tiền thuốc men, chăm sóc và bồi thường cho người bị nạn) là 4.051.438.729 đ (trong đó thiệt hại về tài sản là 1.698.163.674 đ). Hiện nay Thanh tra Nhà nước về an toàn lao động chưa nhận được báo cáo về thiệt hại do tai nạn lao động gây ra của những điạ phương còn lại.
II. TÌNH HÌNH ĐIỀU TRA, THỐNG KÊ, BÁO CÁO VÀ XỬ LÝ TAI NẠN LAO ĐỘNG
1- Về điều tra
Thực hiện chỉ thị của Lãnh đạo bộ lao động – Thương binh và Xã hội, Thanh tra Nhà nước về an toàn lao động thuộc Bộ đã quan tâm chỉ đạo Thanhtra các Sở thực hiện tốt việc điều tra, thống kê, báo cáo TNLĐ; kịp thời chấn chỉnh việc tổ chức điều tra không đúng thủ tục, xác định nguyên nhân và biện pháp xử lý không đúng. Do đó chất lượng điều tra, số lượng các vụ được điều tra đã được nâng lên. Tuy nhiên trong việc điều tra và giải quyế các vụ tai nạ lao động còn có một số tồn tại sau:
- Một số vụ tai nạ lao động điều tra chưa đúng quy định hiện hành: đơn vị tự điều tra các vụ tai nạn lao động chết người (Quảng trị); trưởng đoàn điều tra tai nạn lao động là Lãnh đạo sở LĐTBXH (Nam Hà, Khánh Hoad) doạc là cán bộ của cơ quan khác(Lâm Đồng); Biên bản điều tra không đúng mấu quy định (Quảng Ninh, Hỉa Hưng, Hà tây, Hà Nội ): Trong các biên vản với nguyên nhân; diễn biến của vụ tai nạ còn sơ sài lẫn lộn giữa diễn biến với nguyên nhân; nguyên nhân không rõ ràng, chính xác (Tây Ninh, Khánh Hoad, Kon Tum, TIền Giang, Kiên Giang,…); do xác định nguyên nhân chưa chính xác dẫn đến quy kết trách nhiệm và đề ra các biện pháp ngăn ngừa tai nạn lao động tái diễn chưa đúng.
- Một số vụ tai nạn lao động qua điều tra đã xác định nguyên nhân và đưa ra biện pháp phòng ngừa đúng nhưng khi quy kết trách nhiệm của những người có lỗi trong vụ tai nạn lao động không căn cứ vào nguyên nhân xảy ra tai nạn lao động
- Hầu hết vụ tai nạn lao động xảy ra ở khu vực tư nhân chưa được điều tra.
2- Về xử lý tai nạn lao động.
Trong năm 1996 các đoàn điều tra TNLĐ ở một số địa phương đã đề nghị các cơ quan có thẩm quyền đưa ra xát xử trước pháp luật 5 vụ TNLĐ chết người có tính chất nghiêm trọng sau đây:
- Vụ điện giật so cẩu chạm đường dây điện làm chết 1 người và bị thương 1 người tại công trường thi công làm cầu ông Hựu (Sông Bé) ngày 9/2/1996
- Vụ cháy hỗn hợp khí xăng chết 2 người lao động tự do ở Bà Rịa Vũng Tàu ngày 14/2/1996.
- Vụ bục nước ngày 20/3/1996 tại mỏ than Mạo Khê (Quảng Ninh ) làm chết 4 người và bị thương 8 người khác.
- Vụ tuột cáp vận thăng tại Công ty điện tử Sel, Hà Nội ngày 22/4/1996 làm chết 1 công nhân.
- Vụ nổ chai ỗy tại thành phố Hồ Chí Minh ngày 5/9/1996 làm chết 5 người và bị thương 15 người khác.
III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỦ YẾU CẦN ĐƯỢC THỰC HIỆN TRONG NĂM 1997
Qua phân tích tnhf hình tai nạn lao động năm 1996, nhằm hạn chế sự cố, tai nạn lao động, bộ lao động – thương binh và xã hội đề nghị các Ngành các địa phương lưu ý thực hiện một số biện pháp chủ yếu sau
1 Tăng cường huấn luyện về an toàn lao động đối với người sử dụng lịch sử và người lao động theo quy định tại Thông Tư 08/TT-LĐTBXH ngày 11/4/1995 và Thông tư 23/TT-LĐTBXH ngày 19/9/1995 của Bộ lao động làm các công việc nặng nhọc, nguy hiểm, độc hại hoặc tiếp xúc với những đối tượng có yêu cầu ngặt về an toàn lao động, vệ sinh lao động và những người lao động hành nghề tự do.
2- Tăng cường thanh tra, kinh tế việc thực hiện luật pháp, chính sách, quy phạm và tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn ở tất cả các thành phần kinh tế, ngành nghề; trong đó cần lưu ý các lĩnh vực xây dựng, khai thác, khoáng sản, các cơ sở chế tạo, sử dụng các đối tượng có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động. Kiên quyết xử lý theo thẩm quyền đối với các hnhà vi vi phạm luật pháp lao động (theo Nghị định 38/CP ngày 25/6/1996 của Chính phủ và Thông tư số 01/TT-LĐTNXH ngày 6/1/1997 của Bộ lao động –Thương Binh và Xã hội).
3- Quản lý chặt chẽ về an toàn lao động đối với các máy, thiết bị, vật tư và các chất có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động theo quy định của Bộ Lao động – Thương Binh và Xã hội Thông tư số 22/TT- LĐTNXH ngày 8/11/1996.
4- Tiến hành điều tra kịp thời, chính xác các vụ tai nạn lao động nghiêm trọng, chết người (kể cả những vụ tai nạn lao động oẻ khu vực ngoài quốc doanh). Những vụ tai nạn lao động chết người nghiêm trọng nết có đủ yếu tố cấu thành tội phạm kiên quyết đưa ra xét xử trước pháp luật để giáo dục và ngăn ngừa tình trạng vi phạm các quy định về an toàn lao động của Bộ Luật lao động./
|
